نیلس بولین، مهندس سوئدی و طراح کمربند ایمنی سه‌نقطه‌ای خودرو، یکی از تأثیرگذارترین مخترعان تاریخ صنعت خودروسازی است؛ مردی که با ترکیب تجربه مهندسی هوانوردی و شناخت بدن انسان، راهی ساده برای کاهش خطر مرگ و آسیب در تصادفات جاده‌ای پیدا کرد. ماجرای زندگی او یک تناقض جالب دارد: بولین پیش از پیوستن به شرکت ولوو، روی صندلی‌های پرتاب‌شونده جنگنده‌ها کار می‌کرد و وظیفه‌اش کمک به خروج خلبان از هواپیما بود؛ اما در ولوو باید راهی پیدا می‌کرد تا سرنشینان خودرو هنگام تصادف در جای خود باقی بمانند. اختراعی که در سال ۱۹۵۹ وارد خودروهای ولوو شد، بعدها به یکی از مهم‌ترین استانداردهای ایمنی جهان تبدیل شد؛ آن‌قدر مهم که این شرکت حق استفاده از آن را در اختیار خودروسازان دیگر نیز قرار داد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، نیلس ایوار بولین در ۱۷ ژوئیه ۱۹۲۰ در شهر «هرنوساند» در سوئد متولد شد. او در دورانی به دنیا آمد که خودرو هنوز به وسیله‌ای عمومی و فراگیر تبدیل نشده بود و صنعت هوانوردی نیز در حال تجربه تحولات بزرگی بود.
از زندگی شخصی و جزئیات دوران کودکی بولین اطلاعات عمومی چندان گسترده‌ای در دسترس نیست؛ اما مسیر تحصیلی و حرفه‌ای او نشان می‌دهد که از همان سال‌های جوانی به مهندسی و طراحی سازوکارهای مکانیکی علاقه‌مند بوده است.
بولین در سال ۱۹۳۹ تحصیلات خود را در رشته مهندسی مکانیک به پایان رساند. او در آن زمان ۱۹ سال داشت و جهان در آستانه جنگ جهانی دوم قرار گرفته بود؛ جنگی که قرار بود صنعت هواپیما و فناوری‌های مربوط به ایمنی انسان را به‌سرعت متحول کند.
بولین در سال ۱۹۴۲ به شرکت هواپیماسازی «ساب» (SAAB) پیوست؛ شرکتی سوئدی که در حوزه طراحی و تولید هواپیما فعالیت می‌کرد. او در این شرکت به‌عنوان طراح هواپیما مشغول شد و به‌تدریج مسئولیت توسعه صندلی‌های پرتاب‌شونده و سامانه‌های نجات خلبانان را بر عهده گرفت.
صندلی پرتاب‌شونده یکی از پیچیده‌ترین تجهیزات ایمنی هواپیماهای نظامی است. این سامانه باید در شرایطی که هواپیما با سرعت زیاد حرکت می‌کند، خلبان را از کابین خارج کند؛ در حالی که بدن او در معرض فشار و شتاب بسیار شدیدی قرار می‌گیرد.
کار بولین در ساب باعث شد شناخت عمیقی از نحوه مهار بدن انسان در شرایط پرشتاب پیدا کند. او می‌دانست اگر نیروی واردشده به بدن به شکل مناسبی توزیع نشود، حتی تجهیزات نجات نیز می‌توانند به آسیب‌های جدی منجر شوند.
اما جالب‌ترین بخش داستان شغلی او هنوز باقی مانده بود.
در سال ۱۹۵۸، بولین پیشنهاد همکاری با شرکت خودروسازی «ولوو» را پذیرفت و به گوتنبرگ سوئد رفت تا به‌عنوان نخستین مهندس ایمنی این شرکت فعالیت کند.
اینجا یک تغییر شغلی جالب اتفاق افتاد: مهندسی که تا دیروز روی راهکارهای خروج اضطراری خلبانان از هواپیما کار می‌کرد، حالا باید راهی پیدا می‌کرد تا هنگام تصادف، راننده و سرنشینان خودرو در جای خود باقی بمانند.
البته این تغییر جهت از نظر علمی چندان عجیب نبود. هر دو مسئله به یک پرسش اساسی مربوط می‌شدند: چگونه می‌توان بدن انسان را در برابر نیروهای شدید ناشی از شتاب و توقف ناگهانی محافظت کرد؟
بولین در ولوو مسئولیتی تازه داشت: طراحی کمربندی که هم ایمنی بیشتری داشته باشد و هم استفاده از آن برای راننده و سرنشینان دشوار نباشد.
مشکل کمربندهای قدیمی چه بود؟
پیش از طراحی بولین، انواع کمربند ایمنی در خودروها وجود داشتند؛ بنابراین او مخترع نخستین کمربند ایمنی خودرو نبود. مسئله این بود که کمربندهای موجود به اندازه کافی از بدن سرنشین محافظت نمی‌کردند.
بعضی از این کمربندها تنها دور ناحیه لگن بسته می‌شدند و برخی دیگر به شکل مورب از روی بدن عبور می‌کردند. در تصادف‌های شدید، کمربندهای دونقطه‌ای می‌توانستند باعث حرکت بخش بالایی بدن شوند و فشار زیادی به شکم و اندام‌های داخلی وارد کنند.
در واقع، نگه داشتن لگن به‌تنهایی کافی نبود؛ بالاتنه نیز باید مهار می‌شد تا سرنشین در اثر توقف ناگهانی خودرو به جلو پرتاب نشود.
بولین باید راهکاری پیدا می‌کرد که این دو بخش بدن را هم‌زمان محافظت کند، بدون آنکه استفاده از کمربند به کاری پیچیده و وقت‌گیر تبدیل شود.
اختراعی که با یک دست بسته می‌شد
بولین حدود یک سال برای طراحی و آزمایش راهکار جدید وقت گذاشت. نتیجه کار او کمربندی بود که از دو بخش اصلی تشکیل می‌شد:
-
یک تسمه که از روی لگن عبور می‌کرد و استخوان‌های لگن را مهار می‌کرد.
-
یک تسمه مورب که از روی قفسه سینه و شانه عبور می‌کرد و مانع حرکت شدید بالاتنه می‌شد.
این دو تسمه در کنار صندلی و نزدیک لگن سرنشین به یک نقطه اتصال می‌رسیدند و به یک قفل مشترک متصل می‌شدند.
اما یکی از ویژگی‌های هوشمندانه طراحی بولین، سادگی استفاده از آن بود. او می‌خواست راننده بتواند کمربند را تنها با یک دست ببندد.
این جزئیات شاید امروز کاملاً عادی به نظر برسد، اما در آن زمان اهمیت زیادی داشت. اگر بستن کمربند دشوار بود، احتمال استفاده نکردن از آن افزایش پیدا می‌کرد. بولین فهمیده بود که یک وسیله ایمنی هرقدر هم از نظر مهندسی پیشرفته باشد، اگر مردم از آن استفاده نکنند، نمی‌تواند جان کسی را نجات دهد.
در طراحی او، نقطه اتصال کمربند در پایین و کنار صندلی قرار داشت و شکل تسمه‌ها به‌گونه‌ای بود که در زمان برخورد، نیروی واردشده به بدن را به بخش‌های مقاوم‌تر، یعنی لگن و قفسه سینه، منتقل کند.
چرا اسمش کمربند سه‌نقطه‌ای است؟
نام این اختراع از سه نقطه اتصال آن گرفته شده است. دو نقطه در بخش پایینی و دو طرف صندلی و یک نقطه در قسمت بالایی بدنه خودرو قرار دارد.
در این ساختار، تسمه کمربند از روی لگن و قفسه سینه عبور می‌کند و در یک قفل مشترک به بدنه خودرو متصل می‌شود.
این طراحی باعث می‌شود بدن سرنشین در دو ناحیه اصلی مهار شود؛ برخلاف کمربندهای قدیمی که عمدتاً فقط لگن را در جای خود نگه می‌داشتند.
نکته مهم این است که سه‌نقطه‌ای بودن کمربند صرفاً به معنای استفاده از سه تسمه نیست؛ منظور سه نقطه اتصال ساختار کمربند به خودرو است.
سال ۱۹۵۹؛ کمربند جدید وارد خودروهای ولوو شد
ولوو در سال ۱۹۵۹ طراحی بولین را وارد خودروهای تولیدی خود کرد. دو مدل «ولوو آمازون» و «ولوو PV544» از نخستین خودروهایی بودند که به کمربند ایمنی سه‌نقطه‌ای به‌صورت استاندارد مجهز شدند.
این اتفاق نقطه عطفی در تاریخ ایمنی خودرو بود؛ زیرا کمربند ایمنی دیگر صرفاً یک وسیله جانبی یا انتخابی محسوب نمی‌شد و به بخشی از طراحی استاندارد خودرو تبدیل شد.
بولین در سال ۱۹۵۹ ریاست بخش ایمنی خودروهای ولوو را نیز بر عهده گرفت و در سال‌های بعد، علاوه بر توسعه تجهیزات ایمنی، در بررسی تصادفات و تحلیل رفتار خودروها هنگام برخورد مشارکت داشت.
ولوو چرا اختراع ارزشمندش را رایگان در اختیار رقبا گذاشت؟
شاید یکی از جالب‌ترین اتفاقات تاریخ این اختراع، تصمیم شرکت ولوو درباره حق امتیاز آن باشد.
در شرایطی که بسیاری از شرکت‌ها تلاش می‌کنند اختراعات مهم خود را به انحصار درآورند و از آن درآمد کسب کنند، ولوو تصمیم گرفت طراحی کمربند سه‌نقطه‌ای بولین را در اختیار سایر خودروسازان نیز قرار دهد.
این تصمیم به آن معنا بود که شرکت‌های دیگر می‌توانستند بدون پرداخت حق امتیاز، از این طراحی برای افزایش ایمنی خودروهای خود استفاده کنند.
منطق این تصمیم روشن بود: اگر یک اختراع می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد، بهتر است محدود به محصولات یک شرکت باقی نماند.
در نتیجه، طراحی بولین به‌سرعت در صنعت خودروسازی گسترش پیدا کرد و به استانداردی جهانی تبدیل شد.
این اقدام بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های اولویت دادن به ایمنی عمومی بر منافع انحصاری تجاری تبدیل شد.
اختراعی که با آمار تصادفات امتحان شد
بولین و همکارانش برای اثبات کارایی کمربند جدید، به آزمایش‌های فنی بسنده نکردند. آن‌ها می‌خواستند بدانند این اختراع در تصادفات واقعی چه تأثیری بر جان سرنشینان دارد.
در سال ۱۹۶۷، بولین گزارشی با عنوان «تحلیل آماری ۲۸ هزار تصادف با تأکید بر ارزش تجهیزات مهار سرنشینان» در یازدهمین کنفرانس تصادفات خودرویی استپ ارائه کرد.
این بررسی بر اساس اطلاعات تصادفات خودروها انجام شده بود و نشان می‌داد کمربند سه‌نقطه‌ای می‌تواند احتمال مرگ یا آسیب‌دیدگی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
بر اساس نتایج این پژوهش، کمربند ایمنی در برخی شرایط تا ۷۵ درصد خطر مرگ یا جراحت را کاهش داده بود؛ البته میزان اثربخشی به شدت تصادف و نوع آسیب بستگی داشت.
این گزارش به گسترش مقررات استفاده از کمربند ایمنی در آمریکا و کشورهای دیگر کمک کرد.
بولین در طول فعالیت حرفه‌ای خود همچنان در ولوو باقی ماند و پس از کار در بخش ایمنی، در سال ۱۹۶۹ به بخش مرکزی تحقیق و توسعه شرکت منتقل شد. او بعدها به‌عنوان مهندس ارشد تحقیقات در بخش مهندسی پیشرفته فعالیت کرد.
او در سال ۱۹۸۵ از ولوو بازنشسته شد؛ اما جایگاهش در تاریخ مهندسی خودرو تثبیت شده بود.
از زندگی خانوادگی و علایق شخصی او در منابع عمومی، اطلاعات داستانی و سرگرم‌کننده زیادی ثبت نشده است. برخلاف بعضی مخترعان مشهور، زندگی‌نامه بولین بیشتر حول فعالیت‌های مهندسی، پژوهش‌های ایمنی و تأثیر اجتماعی اختراعش می‌چرخد.
با این حال، یکی از ویژگی‌های قابل توجه کارنامه او این است که اختراعش برخلاف بسیاری از فناوری‌های دیگر، با گذشت بیش از شش دهه هنوز در زندگی روزمره میلیاردها انسان حضور دارد.
در سال ۱۹۹۵، آکادمی سلطنتی علوم مهندسی سوئد به پاس دستاوردهای او مدال طلایی به بولین اهدا کرد.
در سال ۲۰۰۲ نیز نام او در تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا ثبت شد؛ افتخاری که به تأثیر جهانی اختراع کمربند سه‌نقطه‌ای اشاره داشت.
اما بولین نتوانست در مراسم مربوط به این افتخار شرکت کند. او در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۲، در ۸۲ سالگی درگذشت. طبق اطلاعات تالار مشاهیر ملی مخترعان آمریکا، مرگ او در همان سالی اتفاق افتاد که قرار بود به‌طور رسمی از او تقدیر شود.
۲۲۷۲۲۷
کد مطلب 2301972
-
هر ۶ عضو تیم ملی نجوم ایران در المپیاد بین‌المللی ۲۰۲۶ مدال طلا گرفتند
-
نیلس بولین که بود؟ داستان مخترع کمربند ایمنی سه‌نقطه‌ای که جان میلیون‌ها نفر را نجات داد
-
ماجرای توقف سراسری پروازهای آمریکا / هرآنچه باید از سامانه هوش مصنوعی SMART بدانیم
-
زمین یک ماه کوچک و موقت پیدا کرد / مهمانی کوچک که به‌زودی از ما جدا می‌شود
-
چرا سر باتری خودرو سولفاته می‌شود؟ / شیوه پیشگیری از خوردگی و تمیز کردن آن
-
ایلان ماسک خواستار بازگشت جنسن هوانگ به مدیرعاملی انویدیا شد