در بسیاری از آسمان‌خراش‌های آمریکا، اگر دکمه طبقه سیزدهم را در آسانسور جست‌وجو کنید، چیزی پیدا نخواهید کرد؛ شماره طبقات مستقیما از ۱۲ به ۱۴ می‌رسد. این حذف عجیب ریشه در باوری خرافی درباره بدیمنی عدد ۱۳ دارد؛ ترسی چندصدساله که چنان در فرهنگ عمومی آمریکا نفوذ کرده که حتی بر معماری ساختمان‌های بلندمرتبه نیز اثر گذاشته است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، وقتی وارد آسانسور یک آسمان‌خراش در آمریکا می‌شوید، ممکن است با نکته عجیبی روبه‌رو شوید: دکمه طبقه‌ها مستقیما از ۱۲ به ۱۴ می‌رود. البته طبقه سیزدهم همچنان وجود دارد، اما ممکن است با نام دیگری مشخص شده باشد؛ مثلا ۱۲A، ۱۴ یا حرف M که مخفف «مکانیکی» (Mechanical) یا «نیم‌طبقه» (Mezzanine) است.
این شیوه شماره‌گذاری ریشه در یک خرافه چندصدساله دارد: ترس از عدد ۱۳ یا «تریسکایدکافوبیا» (Triskaidekaphobia). اگرچه چنین ترسی ممکن است غیرمنطقی به نظر برسد، تأثیر آن تا امروز در معماری آمریکا باقی مانده است.
چرا مردم از عدد ۱۳ می‌ترسند؟
ریشه‌های ترس از عدد ۱۳ چندان روشن نیست، اما اسطوره‌ها و باورهای عامیانه توضیحاتی درباره آن ارائه می‌کنند. براساس یکی از روایت‌های رایج از یک افسانه اسکاندیناوی، لوکی بدون دعوت در ضیافتی در والهالا، به عنوان سیزدهمین مهمان، حاضر می‌شود و مجموعه‌ای از اتفاقات را رقم می‌زند که درنهایت به مرگ بالدور، یکی از خدایان اسکاندیناوی، می‌انجامد.
برخی دیگر، بدیمنی عدد ۱۳ را به روایت مسیحی شام آخر نسبت می‌دهند؛ زمانی که عیسی آخرین وعده غذایی خود را همراه با ۱۲ حواری‌اش صرف کرد. یهودا نیز در میان آنان بود؛ همان کسی که بعدها به عیسی خیانت کرد. احتمالا تا اواخر قرن هفدهم میلادی، پیوند میان حضور ۱۳ نفر بر سر میز شام و بداقبالی به شکل‌گیری این باور خرافی کمک کرده بود که اگر ۱۳ نفر دور یک میز جمع شوند، یکی از آن‌ها ظرف یک سال خواهد مرد.
برخی نیز معتقدند عدد ۱۳ صرفا به این دلیل بدیمن تلقی می‌شود که پس از عدد ۱۲ قرار گرفته است؛ عددی که به عنوان نماد کمال یا یک عدد «کامل» شناخته می‌شود. تعداد ماه‌های سال، ساعات روی صفحه ساعت، نشانه‌های منطقه‌البروج و خدایان المپ‌نشین یونان، همگی بر پایه عدد ۱۲ هستند.
از چه زمانی ساختمان‌ها طبقه سیزدهم را حذف کردند؟
زمانی که ساخت آسمان‌خراش‌ها در اواخر قرن نوزدهم میلادی آغاز شد، باور به بدیمنی عدد ۱۳ آن‌قدر رواج داشت که برخی مالکان ساختمان‌ها برای جلوگیری از ترساندن مستأجران خرافاتی، از درج شماره ۱۳ برای طبقه سیزدهم خودداری می‌کردند.
مقاله‌های روزنامه‌های اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم از افزایش دشواری اجاره دادن واحدهای طبقه سیزدهم خبر می‌دادند. برخی نشریات نیز گزارش می‌کردند که ساختمان‌های اداری جدید بدون این طبقه ساخته می‌شوند. در بعضی از آسمان‌خراش‌های اولیه، ابتدا طبقه‌ای با شماره ۱۳ در نظر گرفته شده بود، اما سازندگان بعدها برای تغییر شماره اتاق‌های طبقات بالاتر از طبقه دوازدهم، دست به اقداماتی گسترده زدند.
با این حال، همه برج‌های اولیه از این رویه پیروی نمی‌کردند. ساختمان فلت‌آیرون (۱۹۰۲)، ساختمان وولورث (۱۹۱۳)، ساختمان کرایسلر (۱۹۳۰) و ساختمان امپایر استیت (۱۹۳۱) همگی طبقه سیزدهم دارند.
امروزه نیز ساختمان‌هایی که در شماره‌گذاری طبقات خود از عدد ۱۳ استفاده نمی‌کنند، همچنان رایج هستند. براساس برآوردی که شرکت آسانسورسازی «اوتیس» در سال ۲۰۰۲ ارائه کرده و بارها به آن استناد شده است، ۸۵ درصد ساختمان‌های آمریکا با بیش از ۱۳ طبقه، این عدد را از شماره‌گذاری طبقات خود حذف کرده‌اند. با این حال، دفتر مطبوعاتی کنونی این شرکت نتوانسته است صحت این آمار را تأیید کند.
در مقابل، پژوهشی در سال ۲۰۲۴ درباره ساختمان‌های بلندمرتبه مسکونی و آپارتمان‌های مالکیتی شهر نیویورک نشان داد که تنها ۱۳.۵ درصد از آن‌ها واحدی با عنوان طبقه سیزدهم دارند.
منبع: www.history.com
۲۵۹
کد مطلب 2301661
-
طبقه سیزدهم؛ قربانی یک خرافه قدیمی در معماری آمریکا