سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟

چندی پیش سیمان سفید و خاک‌سنگ روی کتیبه‌ای که شجره‌نامه خاندان والیان پشتکوه و بخشی از اقدامات غلامرضاخان والی در ایلام را روایت می‌کند، پاشیده شد. این سنگ‌نوشته‌ بیش از صد ساله در دل طبیعت ایلام قرار دارد و حالا مرمتگران ۳ روز است که برای نجات نوشته‌های برجسته نستعلیق آن دست به کار شده‌اند.

کتیبه تخت خان ایلام

همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: تاکنون حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد لایه‌های آسیب‌رسان از سطح آن برداشته شده است.

سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟
آثار تعرض به تخت خان ایلام

اجرای عملیات مرمت کتیبه تخت‌خان

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام در گفت‌وگو با همشهری آنلاین درباره آخرین وضعیت کتیبه تخت‌خان اظهار کرد: عملیات مرمت این اثر از ۳ روز پیش آغاز شده است و همکاران در حال انجام عملیات نجات‌بخشی این اثر هستند.

سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟

فرزاد شریفی درباره نوع موادی که روی کتیبه ریخته شده ‌است، گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد سیمان سفید و خاک‌سنگ از سوی عاملان تخریب روی کتیبه ریخته شده ‌است. خوشبختانه با توجه به استفاده از نظر متخصصان و نظارتی که میراث فرهنگی بر عملیات دارد، مشکل خاصی ایجاد نشده است و کتیبه به وضعیت اولیه باز خواهد گشت.

سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟
فرزاد شریفی

انگیزه تعرض به کتیبه عهد قاجار

شریفی درباره انگیزه عاملان تعرض به کتیبه تخت‌خان و اینکه این اقدام چه منفعتی برای آنها داشته است، گفت: هدف عاملان این اقدام برای ما هم مشخص نیست. واقعیت این است که این کار هیچ سود مادی ندارد و غیر از پدیده وندالیسم و تخریب میراث فرهنگی کشور علت دیگری به نظر نمی‌رسد، اما دستگیری افراد خاطی و تعرضان به این کتیبه از طریق مراجع قضایی در حال پیگیری است. او در پاسخ به پرسشی درباره برنامه حفاظت بلندمدت از این اثر پس از پایان مرمت نیز گفت: امیدواریم با نظر متخصصان بتوانیم حفاظت بهتر و مطلوب‌تری از این اثر انجام دهیم.

سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟

پاک‌سازی لایه‌های سیمانی بدون آسیب به نوشته‌ها

یکی از مرمتگران حاضر در عملیات حفاظت و مرمت کتیبه تخت‌خان نیز درباره روند کار به همشهری آنلاین گفت: کار با ابزارهای دستی در حال انجام است و خوشبختانه مواد استفاده‌شده آسیب آنچنانی به کتیبه وارد نکرده‌اند. موادی که روی اثر ریخته شده، سیمانی بوده و تاکنون توانسته‌ایم حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از این لایه‌ها را برداریم.
علی سنایی‌نژاد با اشاره به برجسته‌بودن نوشته‌های کتیبه افزود: نوشته‌ها به خط نستعلیق و به‌صورت برجسته حک شدند. به همین دلیل، برداشتن لایه‌هایی که روی نوشته‌ها قرار گرفته، کار حساسی است و تیم مرمت با دقت در حال کار است.

سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟

بازتابی از غنای فرهنگی و هنری ایلام

عباس رهبری در مقاله‌ای با عنوان «سنگ نوشته تخت خان، نمادی از تاریخ و فرهنگ ایلام در دوره قاجار» در مورد این کتیبه آورده است: تخت خان حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره شجره‌نامه والیان پشتکوه، خدمات عمرانی گسترده غلامرضاخان و اوضاع سیاسی-اجتماعی منطقه‌است و به عنوان منبعی دست اول، مکمل سایر منابع تاریخی است. خط به کاررفته در آن ضمن برخورداری از ظرافت و زیبایی هنری نمایانگر مهارت کاتبان و حجاران در حکاکی آن است. کتیبه مذکور با برجسته ساختن اقدامات و نسب والی در معرفی شخصیت، تثبیت جایگاه و مشروعیت او نقشی محوری ایفا می‌کند. سنگ نوشته تخت‌خان با تلفیق محتوای غنی تاریخی و ویژگی‌های هنری برجسته نه تنها سندی مهم از تاریخ و تمدن ایلام در دوره قاجار است؛ بلکه به عنوان یک اثر ملی، نقش مهمی در معرفی فرهنگ این منطقه به جهانیان ایفا می‌کند. این کتیبه با وجود داشتن برخی کاستی‌های نگارشی، گواهی بر غنای فرهنگی و هنری ایلام و شایسته حفاظت و معرفی بیشتر است.

بخشی از متن سنگ‌نوشته تخت‌خان

«هو الله تعالی …تاریخ ولادت لرستان فیلی حسب الفرمایش جناب امیر الامراء العظام غلامرضا خان والی فتح السلطنه امیر تومان در این سنگ ثبت نمود … اول والی‌ها، حسین خان بن منصور العلوی عباسی که در زمان سلطنت شاه عباس صفوی ماضی ملقب به لقب والیگری کل لرستان شده، مقبره‌ی والی مرحوم درب امامزاده واجب التعظیم «شاهنشاه» است … بعد امر به ساختن قلعه حسین‌آباد که مشهور به ده بالاست نمود و قلعه و حمام و باغ به معماریت حاج درویشعلی کرمانشاهی و حجاری رضاقلی و به خط مقرب الخاقان میرزا عبدالحسین خان بیک رشنویی در سنه ۱۳۲۵ قمری به اتمام رسانید. و در سنه ۱۳۱۹ قمری جناب مستطاب اجل اکرم افخم به القاب جلیل صارم السلطنه، سردار اشرف نایل گردید و در سنه ۱۳۲۵ قمری در بدو جلوس سلطنت عادل محمد علی شاه به حکمرانی صفحه طرحان برقرار و در همین تاریخ به حفر قنات سرداریه مشهور مله بازان به معماریت استاد حسین قضی باشی اصفهانی به اتمام و در همین تاریخ چنرشته آسمان آباد که مشهور به اشرف آباد است به اتمام رسانید…»

آشنایی مختصر با کتیبه تخت‌خان

  • دوره تاریخی: قاجار
  • تاریخ ایجاد: سال ۱۳۲۵ هجری قمری(۱۲۸۶ هجری شمسی)
  • بانی: غلامرضاخان فیلی، معروف به غلامرضاخان والی، حاکم وقت پشتکوه
  • موضوع کتیبه: شجره‌نامه خاندان والیان پشتکوه و شرح بخشی از خدمات غلامرضاخان والی
  • ابعاد: ۱۹۰ در ۱۴۵ سانتی‌متر
  • خط: نستعلیق با گرایش به خط شکسته توسط میرزا عبدالحسین‌خان رشنویی (مقرب‌الخاقان)
  • ثبت ملی: ۱۷ اسفند ۱۳۸۱
  • مکان: استان ایلام، مسیر ایلام به صالح‌آباد، محدوده روستای بان‌روشان، بخش صالح‌آباد شهرستان مهران

کد خبر 1086751

  • مرتفع ‌ترین روستای ایران کجاست؟ | زندگی در ارتفاع ۳۳۰۰ متری در دل کوه‌ های کرمان

  • دمای هوا در این شهرها به منفی ۴ رسید

  • مرمت میراث جنگ‌ زده با یک همت آغاز شد | کدام بناها در اولویت مرمت هستند؟

  • سیمان‌ شویی از شناسنامه تاریخی ایلام | چه بلایی بر سر کتیبه ۱۲۰ ساله آمد؟

  • ناو هواپیمابر آمریکا فردا به منطقه می‌رسد

  • صدور حبس ابد غیابی برای آیت الله؛ حکم سنگین برای ۵۳ شخصیت‌ دیگر

  • نخست‌وزیر قطر: حمله به کشورهای خلیج فارس، حمله به حاکمیت کشور ماست | تصور کنید با تهران توافق داشته باشیم

  • انتقال شتاب‌زده هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی؛ گزارش سی‌ان‌ان از سردرگمی و دستپاچگی آمریکا در انگلیس

  • فوری؛ هشدار آخر به بن سلمان داده شد | اهداف نبرد ممکن است به سرنگونی نظام آل‌سعود منجر شود

  • لحظه پیدا کردن صدها بطری مشروب توسط نیروهای مسلح! | ویدئویی که یمنی ها منتشر کردند

  • لحظه فرار نظامیان آمریکایی از پرواز پهپادهای ایران |‌ تصاویر جدیدی از حمله پهپادی ایران

  • حمله ایران به‌سرعت و بدون هشدار قبلی انجام شد؛ اظهارات نظامی آمریکایی جان‌به‌دربرده از حمله ایران| رمزباتم از پنتاگون شکایت کرد

  • انتقال شتاب‌زده هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی؛ گزارش سی‌ان‌ان از سردرگمی و دستپاچگی آمریکا در انگلیس

  • لحظه فرار نظامیان آمریکایی از پرواز پهپادهای ایران |‌ تصاویر جدیدی از حمله پهپادی ایران

  • صدور حبس ابد غیابی برای آیت الله؛ حکم سنگین برای ۵۳ شخصیت‌ دیگر

  • فوری؛ هشدار آخر به بن سلمان داده شد | اهداف نبرد ممکن است به سرنگونی نظام آل‌سعود منجر شود

  • باشگاه اماراتی خواستار بازیکن پرسپولیس شد؛ پول رضایت‌نامه‌اش را می‌دهیم

  • ترامپ به نقل‌قولی از رئیس‌جمهور عراق درباره پایان جنگ ایران واکنش نشان داد

  • لحظه پیدا کردن صدها بطری مشروب توسط نیروهای مسلح! | ویدئویی که یمنی ها منتشر کردند

  • دو چهره آشنای «النگ‌ودولنگ» پس از سال‌ها؛ تصویری تازه از بازیگران خاطره‌ساز

  • اتوبوس مرگ در ایلام ؛ روایت خانواده‌های جان‌باختگان از حادثه

  • مرتفع ‌ترین روستای ایران کجاست؟ | زندگی در ارتفاع ۳۳۰۰ متری در دل کوه‌ های کرمان

  • گنج‌ یابان به جان ارس هزار ساله افتادند | همدلی سه روستا برای حفاظت درخت کهنسال

  • آفرودسواری در دوراهی ممنوعیت و مدیریت؛ مسئولیت حفاظت از طبیعت با کیست؟