سیدمحمد خاتمی در پیامی تصریح کرد: آنچه بنا بود ابزاری باشد در استخدام و خدمت انسان برای بهبود زندگی و آسان کردن و لذت بخش کردن آن به تعبیری جان و جهان انسان را تسخیر کرده است که نمونه بارز آن را این روزها در هیبت غول از بند رها شده توانمندِ (ولی بی احساس و عاطفه و…) به اصطلاح «هوش مصنوعی» می بینیم که می تواند منشأ آینده بسیار وحشت آورتری از وضعیت کنونی برای بشر باشد، امری که حتی آفرینندگان این پدیده را نیز نگران کرده است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سید محمد خاتمی با بیان دیدگاه خود در خصوص یافتن راههای آینده بهتر برای ایرانیان گفت: رهائی از این وضع ناگوار که با لطف و عنایت حضرت حق ممکن است، بی تردید به معنی بازگشت به پیشاتجدد نیست که چنین امری ناممکن و آرزوی محال است. و متأسفانه در بسیاری از مواضع و بیانها به صراحت یا تلویح شاهد حرکت قهقرا به سوی پیشا تجدد و دعوت به آن هستیم؛ حرکت اما باید به سوی پسا تجدد باشد.
بنابر روایت جماران، متن پیام حجت الاسلام و المسلمین سید محمد خاتمی به آیین دو روزه نکوداشت رضا داوری اردکانی، فیلسوف برجسته معاصر که در دانشگاه اردکان در حال برگزاری است، در ادامه می آید:
به نام پروردگار بزرگ که انسان را آفرید
و انسان را خردمند و آزاد آفرید
سخن گفتن از حضرت استاد داوری سخن گفتن از معرفت است و فضیلت، اعم از عقلی و اخلاقی.
این بزرگوار عمر شریف را(که دراز باد و همچون گذشته پربار!) در پی یافتن حقیقت(که بسی دیریاب است) گذرانده است و دلش به آهنگ درد و درک انسانی طپیده است که در بیشتر زمانها در بند هوای نفس خود یا هوس قدرتهای زورگو یا هر دو بوده است و رهائی این آفریده ممتاز خداوند را از این بندها(که البته باید به دست خود انسان برداشته شود) خواسته است؛ و از این رو مدام او را هشدار و تذکر داده است و در نمودن راه کوتاهی نکرده است و همواره، به ویژه در مرحله اخیر عمر شریفش مسائل ایران و ایرانی مورد اهتمام بیشترشان بوده است.
تمدن جدید، پدیده ای شگفتی آور است و دست آوردهای شگرف و عظیمی برای بشریت داشته است و زندگی انسان ها را از رنج ها و محرومیت ها و ناخشنودی های فراوان رهانیده است؛ گرچه این دست آوردها عادلانه و منصفانه میان بشریت تقسیم نشده و بخش هائی از جهان از این بابت دچار رنجهای مضاعف شده است.
این پدیده بزرگ و شگفت انگیز، اما، بحران ها و دردهای تازه ای را پدید آورده که پاره ای شناخته شده است و پاره دیگر هر چند که احساس یا به شهود دریافته می شود ولی به درستی درک و تعریف نشده است.
دانش جدید و زاده سترگ آن فن آوری(تکنولوژی) که بنا بوده است بهشت موعود دین ها را در زمین و برای انسان(که به جای خدا نشانده شده است) فراهم آورد، برای بشریت از جهاتی جهنمی به همان سوزانی که در بیان پیشینیان آمده است ایجاد کرده است.
آنچه بنا بود ابزاری باشد در استخدام و خدمت انسان برای بهبود زندگی و آسان کردن و لذت بخش کردن آن به تعبیری جان و جهان انسان را تسخیر کرده است که نمونه بارز آن را این روزها در هیبت غول از بند رها شده توانمندِ (ولی بی احساس و عاطفه و…) به اصطلاح «هوش مصنوعی» می بینیم که می تواند منشأ آینده بسیار وحشت آورتری از وضعیت کنونی برای بشر باشد، امری که حتی آفرینندگان این پدیده را نیز نگران کرده است.
آنچه ما را به عنوان بخشی از جهان بیرون از حوزه تمدن غرب دچار بحران مضاعف کرده است، افزون بر آنچه به اجمال گفته شد، بی‌اندیشگی، آشفتگی در اندیشه و وهم انگاری هائی است که مدعیان درمان بیماری ها دارند و در آرزوی آینده بهترند. آفت بزرگی که سلطه بیگانه فزون خواهی سلطه طلبان که به چپاول سرمایه های معنوی و مادی ما مشغولند بر شدت آن افزوده است.
ما به تعبیری پرتاب شده در تجددیم که به لحاظی روح تمدن جدید است. و ما را گریزی و گزیری از آن نیست چرا که بدون پذیرش بسیاری از آنچه تمدن جدید ایجاب کرده است زندگی کردن ناممکن شده است.
تمدن جدید و تجدد- اما- همچون هر تجربه بشر پایان تاریخ نیست و اثرها و نشانه های پسا تجدد به روشنی آشکار شده است. و نقد یا اعتراض هائی که در خود غرب اساسی تر از آنچه غیر غربیان بر این تمدن و بنیاد آن کرده‌اند و شالوده شکنی هائی که شده و می شود همگی نشان از پایان پذیری این دوران دارد. و نسبت به آینده گرچه گمانه زنی هائی هست ولی هیچکس به درستی نمی داند که پسا تجدد چیست و در کجا و چگونه رخ خواهد داد.
با در نظر گرفتن آنچه تاریخ به ما می آموزد می توان به گفتن این گفته خطر کرد که با ظرفیت و بضاعت بالقوه، بخش های مهمی از جهان غیر متجدد می تواند نقش زیادی در این تحول تاریخی داشته باشد به شرط اینکه:
از خود بیگانگی و خود باختگی و خود کم بینی بدر آید و از بی فکری و آشفته فکری رهائی یابد ودغرب را و بنیادها و بناهای تمدن موجود را بهتر و بی طرفانه تر بشناسد وداز تاریخ عبرت بگیرد.
برای مای ایرانی که اگر نگوئیم قدیمی ترین دست کم یکی از دیرپاترین تمدنها را آفریده ایم و نیز در آفرینش و گسترش تمدنی که به تمدن اسلامی نام بردار است نقش ممتاز داشته ایم و ریشه ای که در سنت قویم و بر مایة اسلامی- ایرانی (که از سنت هم گریزی نیست) داریم و خوشبختانه هنوز کامل از آن نبریده ایم؛ آیا مای ایرانی می‌توانیم راهی به سوی آینده بهتر بیابیم؟!اگر پاسخ به این پرسش مثبت باشد، باید به شرائطی که بدون آن پاسخ منفی خواهد بود تن بدهیم. و مهمترین شرط اینکه:
توان و دلیری اجتهاد در سنت را داشته باشد(سنتی که اگر هم مایه و پایه قدسی داشته باشد، که دارد اما). آنچه در ذهن و زندگی انسان جای می شود امر بشری است نه مقدس و تصلّب در ظاهر، و غفلت از بن مایه هایِ رنگ باخته در برابر قشر و پوست، خود مانع بزرگ اجتهاد است.
علاوه بر این باید از زنجیر دو عامل عاطفی نسبت به غرب یعنی مشعوفیت و نفرت که هر دو مانع شناختند، رها شود تا علاوه بر شناخت، قدرت اجتهاد در آن را پیدا کند.
در این صورت می توان به آینده امیدوار بود.
بارها گفته ام و بازهم می گویم نفی سنت نه، نقد آن آری؛ نفی غرب و تجدد نه، نقد آن آری.
رهائی از این وضع ناگوار که با لطف و عنایت حضرت حق ممکن است، بی تردید به معنی بازگشت به پیشاتجدد نیست که چنین امری ناممکن و آرزوی محال است. و متأسفانه در بسیاری از مواضع و بیانها به صراحت یا تلویح شاهد حرکت قهقرا به سوی پیشا تجدد و دعوت به آن هستیم؛ حرکت اما باید به سوی پسا تجدد باشد.
استاد بزرگوار حضرت دکتر داوری از دیرباز در مقام تذکر و هشدار و آموزگار ما برای اندیشیدن و درک درست از گذشته و حال داشتن، و امیدوار بودن به آینده و انسانیت را و معنویت راستین را پاس داشتن، و پای بند نبودن به ظواهری که نه تنها کارآمدی خود را از دست داده اند، بلکه مانع راه و حتی راهزنند، بوده اند و نقش ارزنده خود را بخوبی ایفا کرده اند. بر دوام باد عمر پر برکت و برکت های وجودی این استاد گرانقدر.
سید محمد خاتمی
آبان ماه ۱۴۰۵
۲۹۲۱۸
کد مطلب 2302398
-
لاهوتی: معلوم نیست سخنگوی دولت چه کسی است؛ هر کسی در دولت صحبت می‌کند و درباره مسائل مختلف اظهارنظر می‌کند/ در موضوع بنزین هرکسی نظر متفاوتی می‌دهد
-
سید محمد خاتمی: نفی سنت نه، نقد آن آری؛ نفی غرب و تجدد نه، نقد آن آری/ هوش مصنوعی می تواند منشأ آینده بسیار وحشت آورتری از وضعیت کنونی برای بشر باشد
-
نمایندگان مجلس تصویب کردند: تعیین مجازات شش ماه تا ۵ سال محرومیت از خدمات اجتماعی و جزای نقدی درجه سه برای تبلیغات در شبکه‌های ماهواره‌ای
-
واکنش مخاطبان خبرآنلاین به انتقاد نماینده مجلس از جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه؛ باید از قاطر و اسب استفاده کنیم/ کارت‌ها را جمع کنید؛ حتی به هر قیمتی
-
تماس عارف با استاندار ایلام در پی واژگونی اتوبوس حامل کارکنان شرکت نفت
-
قالیباف: در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهیم ماند/ وزیر خزانه‌داری آمریکا به دلیل ترس از سایه تهدیدها، از خانه خود به پناهگاه‌های نظامی گریخته است
-
گفتگوی مفصل شب گذشته قالیباف با پزشکیان درباره اصلاح ساختار وزارت اطلاعات/ رئیس مجلس: بار اساسی امنیت داخلی بر دوش وزارت اطلاعات است
-
یک فوریت طرح «اصلاح قانون تاسیس وزارت اطلاعات» تصویب شد/ نماینده مخالف طرح: این ساختارشکنی یعنی حذف اجتهاد حتما باید دلیل بسیار موجهی داشته باشد
-
روابط عمومی سپاه: رادار سایت پدافندی آمریکا در بحرین با شش فروند پهپاد مورد هدف قرار گرفت
-
واکنش مخاطبان خبرآنلاین به انتقاد نماینده مجلس از جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه؛ باید از قاطر و اسب استفاده کنیم/ کارت‌ها را جمع کنید؛ حتی به هر قیمتی