در آموزههای اسلامی، دعا و ذکر از مهمترین راههای پناه بردن به خداوند در برابر گرفتاریها و حوادث معرفی شده است. در روایات، پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) دعاها و اذکاری را برای طلب حفظ از بلا، شر و آسیبهای مختلف بیان کردهاند؛ از خواندن برخی آیات و سورههای قرآن تا اذکار ویژه صبح و شام، هنگام سفر و پس از نمازهای یومیه. در این گزارش، بخشی از این دعاها و توصیههای روایی را مرور میکنیم.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در آموزههای دینی، همواره بر یاد خدا و غافل نشدن از ذکر الهی تأکید شده است؛ چراکه پناه بردن به خداوند و چنگ زدن به ریسمان الهی، از راههای طلب امنیت و مصونیت در برابر بلاها و گرفتاریها به شمار میرود.
بنابر روایت باشگاه خبرنگاران جوان، در روایات و احادیث، دعاها و اذکار متعددی برای دفع یا رفع بلا و حفظ انسان از آسیبها نقل شده است. در ادامه، گزیدهای از این دعاها و دستورهای روایی را مرور میکنیم.
دعاهایی برای دفع بلا
از پیامبر اکرم(ص) دعایی برای در امان ماندن از شر جن و انس و انواع ناخوشیها نقل شده است.
همچنین انس از پیامبر اکرم(ص) دعایی را برای دفع بلا روایت کرده است. بنا بر این روایت، کسی که این دعا را هر صبح و شام بخواند، خداوند چهار فرشته را مأمور میکند تا از چهار جهت، یعنی پیش رو، پشت سر، سمت راست و سمت چپ، از او محافظت کنند و او در پناه خداوند متعال قرار میگیرد. حتی اگر همه جن و انس برای آسیب رساندن به او تلاش کنند، توانایی موفق شدن در این کار را نخواهند داشت.
دعای مذکور:
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحیمِ بِسْمِ اللَّهِ خَیْرِ الْأَسْمَاءِ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِی لَا یَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ سَمٌّ وَ لَا دَاءٌ بِسْمِ اللَّهِ أَصْبَحْتُ وَ عَلَی اللَّهِ تَوَکَّلْتُ بِسْمِ اللَّهِ عَلَی قَلْبِی وَ نَفْسِی بِسْمِ اللَّهِ عَلَی دِینِی وَ عَقْلِی بِسْمِ اللَّهِ عَلَی أَهْلِی وَ مَالِی بِسْمِ اللَّهِ عَلَی مَا أَعْطَانِی رَبِّی بِسْمِ اللَّهِ الَّذِی لَا یَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَیْءٌ فِی الْأَرْضِ وَ لا فِی السَّماءِ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ أَعَزُّ وَ أَجَلُّ مِمَّا أَخَافُ وَ أَحْذَرُ عَزَّ جَارُکَ وَ جَلَّ ثَنَاؤُکَ وَ لَا إِلَهَ غَیْرُکَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنْ شَرِّ نَفْسِی وَ مِنْ شَرِّ کُلِّ سُلْطَانٍ شَدِیدٍ وَ مِنْ شَرِّ کُلِّ شَیْطَانٍ مَرِیدٍ وَ مِنْ شَرِّ کُلِّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ وَ مِنْ شَرِّ قَضَاءِ السَّوءِ وَ مِنْ کُلِّ دَابَّهٍ أَنْتَ آخِذٌ بِناصِیَتِها إِنَّکَ عَلَی صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ وَ أَنْتَ عَلی کُلِّ شَیْءٍ حَفِیظٌ إِنَّ وَلِیِّیَ اللَّهُ الَّذِی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصَّالِحِینَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ.»
دعایی که پیامبر(ص) برای حفظ از بلا سفارش کرده است
از رسول خدا(ص) نقل شده است که هر کس این دعا را هفت مرتبه در صبح بخواند، در آن روز از بلاها محفوظ خواهد بود:
«فَاللَّهُ خَیْرٌ حافِظاً وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ. إِنَّ وَلِیِّیَ اللَّهُ الَّذِی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصَّالِحِینَ. فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ»
خواندن سه آیه نخست سوره انعام
همچنین نقل شده است که هر فرد باایمان، اگر سه آیه نخست سوره مبارکه انعام را صبح، با نیت خالص و توجه به خداوند و معنای آیات تلاوت کند، خداوند متعال هفتاد هزار فرشته را مأمور میکند تا از او در برابر بلاها محافظت کنند و برای او پاداشی مانند اعمال هفتاد هزار فرشته نوشته شود.
«الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ بِرَبِّهِم یَعْدِلُونَ. هُوَ الَّذِی خَلَقَکُم مِّن طِینٍ ثُمَّ قَضَی أَجَلًا وَأَجَلٌ مُّسمًّی عِندَهُ ثُمَّ أَنتُمْ تَمْتَرُونَ. وَهُوَ اللّهُ فِی السَّمَاوَاتِ وَفِی الأَرْضِ یَعْلَمُ سِرَّکُمْ وَجَهرَکُمْ وَیَعْلَمُ مَا تَکْسِبُونَ»
دعای دفع بلا از امام علی(ع)
از امام علی(ع) نقل شده است که هر کس هنگام ظهر **چهار رکعت نماز** بخواند و در هر رکعت سوره حمد و آیةالکرسی را تلاوت کند، خداوند او، خانواده، مال، دین و دنیای او را در امان قرار میدهد.
دعای دفع بلا منسوب به نوشته روی ذوالفقار
حضرت سلمان(ع) نقل کرده است که بر شمشیر امیرالمؤمنین(ع) یازده کلمه مشاهده کرده است. بر اساس این روایت، هر کس پس از نماز صبح این یازده کلمه را بگوید، خود، خانواده و فرزندانش در حفظ و امنیت الهی قرار میگیرند و در سفر و حضر، خواب و بیداری از بلاها محفوظ خواهند بود.
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ یَا عَالِماً بِکُلِّ خَفِیَّةٍ یَا مَنِ السَّمَاءُ بِقُدْرَتِهِ مَبْنِیَّةٌ یَا مَنِ الْأَرْضُ بِقُدْرَتِهِ مَدْحِیَّةٌ یَا مَنِ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِنُورِ جَلَالِهِ مُضِیئَةٌ یَا مَنِ الْبِحَارُ بِقُدْرَتِهِ مَجْرِیَّةٌ یَا مُنْجِیَ یُوسُفَ مِنْ رِقِّ الْعُبُودِیَّةِ یَا مَنْ یَصْرِفُ کُلَّ نَقِمَةٍ وَ بَلِیَّةٍ یَا مَنْ حَوَائِجُ السَّائِلِینَ عِنْدَهُ مَقْضِیَّةٌ یَا مَنْ لَیْسَ لَهُ حَاجِبٌ یُغْشَی وَ لَا وَزِیرٌ یُرْشَی صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ احْفَظْنِی فِی سَفَرِی وَ حَضَرِی وَ لَیْلِی وَ نَهَارِی وَ یَقَظَتِی وَ مَنَامِی وَ نَفْسِی وَ أَهْلِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ»
تسبیحات امیرالمؤمنین(ع) برای دفع بلا
یکی دیگر از اعمال نقلشده برای دفع بلا، گفتن این تسبیحات پس از هر نماز است:
. ۱۰ مرتبه «سبحان الله»
. ۱۰ مرتبه «الحمدلله»
. ۱۰ مرتبه «الله اکبر»
. ۱۰ مرتبه «لا اله الا الله»
در روایتی، امام علی(ع) به براء بن عازب فرمودند آیا عملی را به او بیاموزند که با انجام آن از اولیای خدا شود. پس از پاسخ مثبت او، حضرت این تسبیحات را آموزش دادند و فرمودند هر کس آنها را پس از هر نماز بخواند، خداوند هزار بلا را از او دور میکند که آسانترین آنها بازگشت از دین است و در آخرت نیز هزار منزلگاه برای او آماده میشود که یکی از آنها مجاورت رسول خدا(ص) است.
دعای منقول از سلمان فارسی
از سلمان فارسی روایت شده است که هر بندهای هنگام صبح سه مرتبه بگوید:
«الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْداً کَثِیراً طَیِّباً مُبَارَکاً فِیهِ»
خداوند هفتاد نوع بلا را از او برطرف میکند که کمترین آنها اندوه است.
ختم سوره حمد برای دفع بلا
برای دفع بلا و دشمن و همچنین رسیدن به مقصود، ختم سوره حمد نیز نقل شده است. بر اساس این دستور، از روز شنبه آغاز میشود و تعداد قرائت سوره حمد در روزهای هفته به این ترتیب است:
شنبه ۷۰ مرتبه، یکشنبه ۶۰ مرتبه، دوشنبه ۵۰ مرتبه، سهشنبه ۴۰ مرتبه، چهارشنبه ۳۰ مرتبه، پنجشنبه ۲۰ مرتبه و جمعه ۱۰ مرتبه.
در متن این دستور توصیه شده است که خواندن سوره حمد پس از نمازها انجام شود و انشاءالله فرد به مقصود خود برسد.
دعای دفع بلا پس از نمازهای یومیه
در «مصباح کفعمی» آمده است که پس از نمازها، سه مرتبه این دعا خوانده شود:
«اُعیذُ نَفْسی وَ دینی وَ اَهْلی وَ مالی وَ وَلَدی وَ اِخوانی فی دینی وَ ما رَزَقَنی رَبّی وَ خَواتیمَ عَمَلی وَ مَنْ یَعْنینی اَمْرُهُ بِاللّهِ الْواحِدِ الاْحَدِ الصَّمَدِ الَّذی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً اَحَدٌ وَ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ اِذا وَقَبَ وَ مِنْ شَرِّ النّفّاثاتِ فِی الْعُقَدِ وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ اِذا حَسَدَ وَ بِرَبِّ النّاسِ مَلِکِ النّاسِ اِلهِ النّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنّاسِ الَّذی یُوَسْوِسُ فی صُدُورِ النّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ»
دعای دفع بلا هنگام سفر
برای زمان سفر نیز دعایی از آیات قرآن نقل شده است. بر اساس این دستور، فرد با ایمان هنگام رفتن به سفر، آیات زیر را در خانه خود با نیت خالص و توجه به خدا و معنای آیات بنویسد و سه بار بخواند. در متن روایت آمده است که اهل، عیال و مال او تا زمان بازگشت از سفر از بلاها در امان خواهند بود.
آیات ۲۰ تا ۲۲ سوره بروج:
«وَاللَّهُ مِن وَرَائِهِم مُّحِیطٌ. بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَّجِیدٌ. فِی لَوْحٍ مَّحْفُوظٍ»
دعای امام سجاد(ع) برای دفع بلا
از امام سجاد(ع) دعایی برای دفع بلا نقل شده است:
«بسم الله الرحمن الرحیم. اللَّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ عَلَی حُسْنِ قَضَائِکَ، وَ بِمَا صَرَفْتَ عَنِّی مِنْ بَلَائِکَ، فَلَا تَجْعَلْ حَظِّی مِنْ رَحْمَتِکَ مَا عَجَّلْتَ لِی مِنْ عَافِیَتِکَ فَأَکُونَ قَدْ شَقِیتُ بِمَا أَحْبَبْتُ وَ سَعِدَ غَیْرِی بِمَا کَرِهْتُ وَ إِنْ یَکُنْ مَا ظَلِلْتُ فِیهِ أَوْ بِتُّ فِیهِ مِنْ هَذِهِ الْعَافِیَةِ بَیْنَ یَدَیْ بَلَاءٍ لَا یَنْقَطِعُ وَ وِزْرٍ لاَ یَرْتَفِعُ فَقَدِّمْ لِی مَا أَخَّرْتَ، وَ أَخِّرْ عَنّی مَا قَدَّمْتَ فَغَیْرُ کَثِیرٍ مَا عَاقِبَتُهُ الْفَنَاءُ، وَ غَیْرُ قَلِیلٍ مَا عَاقِبَتُهُ الْبَقَاءُ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ»
دعای امام صادق(ع) برای دفع بلا
از امام صادق(ع) روایت شده است که هر کس صبح این دعا را **سه مرتبه** بخواند، تا شام از بلا در امان خواهد بود و اگر آن را شامگاه بگوید، تا صبح بلایی به او نخواهد رسید:
«بِسْمِ اللَّهِ الَّذِی لَا یَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَیْءٌ فِی الْأَرْضِ وَ لَا فِی السَّمَاءِ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»
همچنین نقل شده است که خواندن سوره مبارکه قریش، هر روز **هفت مرتبه** با نیت خالص و توجه به خداوند و معنای آن، موجب حفظ انسان از بلاها و آفات میشود.
دعای دفع بلا از امام کاظم(ع)
امام کاظم(ع) درباره خواندن سورههای فلق و ناس و سوره توحید نیز توصیههایی داشتهاند. بر اساس این روایت، کودک با خواندن سه مرتبه سورههای فلق و ناس و صد مرتبه سوره توحید، و در صورت ناتوانی، ۵۰ مرتبه سوره توحید، تا زمانی که به جوانی برسد و این برنامه را ادامه دهد، از برخی لغزشها، بیماریهای دوران کودکی، تشنگی، فساد معده و خونریزی در امان خواهد بود. در ادامه روایت نیز آمده است که اگر فرد در دوران جوانی این برنامه را ادامه دهد یا دیگران او را به آن پایبند کنند، تا هنگام مرگ در امان خواهد بود.
همچنین از امام موسی کاظم(ع) نقل شده است که پس از نماز عشا، از جای خود حرکت نکند و با کسی سخن نگوید تا صد مرتبه بگوید:
«بسم الله الرحمن الرحیم لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم»
همچنین پس از نماز صبح نیز صد مرتبه این ذکر گفته شود. بر اساس این روایت، هر کس در این دو زمان این ذکر را بگوید، خداوند صد نوع بلا را از او دور میکند که کمترین آنها خوره، پیسی، شر شیطان و شر پادشاهان است.
دعای دفع بلا از امام رضا(ع)
از امام رضا(ع) درباره حفظ و حراست اموال نیز روایتی نقل شده است. بر اساس این روایت، هرگاه فرد بخواهد کالای خود را در حفظ و امان نگه دارد، آیةالکرسی را بخواند و بنویسد و آن را در میان کالا قرار دهد و همچنین این عبارت را بنویسد:
«وَجَعَلْنا مِنْ بَیْنِ أَیْدیهِمْ سَدّاً وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدّاً فَأَغْشَیْناهُمْ فَهُمْ لایُبْصِرُونَ»، لا ضَیْعَةَ عَلی ما حَفِظَهُ اللَّهُ «فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لاإِلهَ إِلّا هُوَ، عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ، وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ»
در روایت آمده است که با این کار، کالا در حفظ و حراست قرار میگیرد و اگر خداوند بخواهد، به اذن و فرمان او آسیبی به آن نخواهد رسید.
همچنین علی بن اسباط از امام رضا(ع) نقل کرده است که هرگاه فرد برای سفر یا انجام کاری از منزل خارج میشود، این دعا را بخواند:
«بِسْمِ اللَّهِ، امَنْتُ بِاللَّهِ، تَوَکَّلْتُ عَلَی اللَّهِ، ما شآءَ اللَّهُ، لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ»
در ادامه روایت آمده است که شیاطین با چنین فردی روبهرو میشوند، اما فرشتگان آنها را دور میکنند و میگویند او راه نفوذی برای شما باقی نگذاشته است؛ زیرا «بسمالله» گفته، به خدا ایمان آورده، بر او توکل کرده و گفته است: «ما شآءَ اللَّهُ، لاقُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ».
حرز امام جواد(ع) برای دفع بلا
«حرز امام جواد(ع)» نیز از دعاهایی است که بر اساس روایات مختلف، برای آن خواصی از جمله دفع بلا و چشمزخم ذکر شده است.
متن دعا:
«بسم الله الرحمن الرحیم
یا نُورُ یا بُرْهانُ یا مُبینُ یا مُنیرُ یا رَبِّ اِکْفِنی الْشُّرُورَ وَ افاتِ الدُّهُورِ وَ اَسْئَلُکَ النَّجاةَ یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ»
یعنی: ای نور، ای دلیل روشن، ای آشکارکننده، ای نوربخش؛ پروردگارا مرا از شرور و آفات روزگار کفایت کن و از تو رهایی را در روزی میخواهم که در صور دمیده شود.
از امام جواد(ع) نقل شده است که انسان خود را با این دعا حرز کند؛ بهگونهای که حتی اگر لشکرهای روم و ترک و همه مردم زمین در برابر او قرار گیرند، به او آسیبی نرسد و از آنان در امان باشد.
دعای امام صادق(ع) برای دفع شر، خطر و بلا
از امام صادق(ع) دعایی برای پناه بردن به خداوند در برابر شر، خطر و بلا نقل شده است:
«یا مَنْ اِذَا اسْتَعَذْتُ بِهِ اَعاذَنی وَ اِذَا اسْتَجَرْتُ بِهِ عِنْدَ الشَّدائِدِ اَجارَنی»
ای آن که هرگاه به او پناه ببرم، پناهم میدهد و زمانی که در سختیها از او نجات بخواهم، مرا نجات میبخشد.
«وَ اِذَا اسْتَغَثْتُ بِهِ عِنْدَ النَّوائِبِ اَغاثَنی وَ اِذَاسْتَنْصَرْتُ بِهِ عَلی عَدُوّی نَصَرَنی وَ اَعانَنی»
و هنگامی که در گرفتاریها از او یاری بخواهم، به فریادم میرسد و زمانی که برای پیروزی بر دشمنم از او یاری طلبم، مرا یاری و کمک میکند.
ذکرهایی برای گشایش و دفع بلا
یکی دیگر از اذکاری که برای پناه بردن به خداوند و طلب گشایش و رفع گرفتاریها نقل شده، این آیه است:
«فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هَوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ»
مضمون این آیه چنین است: اگر آنان روی برگرداندند، بگو خداوند مرا بس است؛ معبودی جز او نیست. بر او توکل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است.
راهکارهایی برای دفع بلایا
استعاذه به خداوند و خواندن سوره های «چهار قل»
خواندن و نوشتن آیات ۷۵ تا ۸۲ سوره یونس و همراه داشتن آن
خواندن سوره یس.
کد مطلب 2273908
-
عیبهای همسر را بزرگ نکنید؛ زندگی مشترک با پذیرش و اصلاح پایدار میماند
-
دعاهای دفع بلا در روایات؛ از اذکار صبحگاهی تا توصیههای اهلبیت(ع)
-
مراقبه چیست؟ «کشیک نفس» برای اینکه عمرمان در گناه تلف نشود
-
از شیخ رفعت تا عبدالباسط؛ رازهای عصر طلایی قرائت قرآن در مصر چه شد؟