تاکتیک‌های جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن

تاکتیک‌های جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن

کتیک‌هایی که اسکندر مقدونی، کوروش بزرگ، چنگیزخان و ژولیوس سزار برای فریب دشمن، نفوذ به دژها و محاصره شهرها به کار می‌گرفتند، امروز در میدان نبرد سایبری نیز دیده می‌شوند. هکرها با ابزارهایی مانند بدافزار، دیپ‌فیک و فیشینگ، همان شگردهای جنگی باستانی را در فضای دیجیتال به کار می‌گیرند؛ جایی که جنگ روانی، خرابکاری و نفوذ به خطوط دفاعی همچنان تعیین‌کننده‌اند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، پیش از آن‌که هکرها دیوارهای آتش دیجیتال را هدف بگیرند، ارتش‌های باستانی به محاصره دیوارهای سنگی شهرها می‌پرداختند. فرماندهان نظامی با بهره‌گیری از جنگ محاصره، شهرها و دژهای دشمن را که به‌شدت مستحکم بودند و حمله مستقیم به آن‌ها امکان‌پذیر نبود، به تصرف درمی‌آوردند. آنان در عمل به توصیه‌ای منسوب به سون تزو، استراتژیست نظامی چین باستان، در کتاب هنر جنگ توجه داشتند: «بزرگ‌ترین پیروزی، پیروزی‌ای است که بدون جنگیدن به دست آید.»

جنگجویان سایبری امروز ممکن است به‌ جای دژکوب و منجنیق از بدافزارها و دیپ‌فیک‌ها استفاده کنند، اما همچنان همان تاکتیک‌های مؤثر گذشته را به کار می‌گیرند؛ ازجمله جنگ روانی، نفوذ به خطوط دفاعی، محاصره و خرابکاری داخلی؛ تاکتیک‌هایی که زمانی در اختیار برخی از بزرگ‌ترین فرماندهان نظامی تاریخ بود.

جنگ روانی

«اساس همه جنگ‌ها بر فریب استوار است.» ـ سون تزو

جنگ روانی با استفاده از ارعاب، ایجاد وحشت و فریب، روحیه دشمن را تضعیف می‌کند و بر رفتار او تأثیر می‌گذارد. این شیوه با تحریف واقعیت، اعتماد به نهادها را از بین می‌برد و سردرگمی و آشفتگی ایجاد می‌کند.

جنگ در دوران باستان

کمتر جنگجوی باستانی به اندازه چنگیزخان در استفاده از وحشت و فریب مهارت داشت. رهبر مغول‌ها با اجرای مانورهای فریبنده در میدان نبرد و ترفندهای هوشمندانه، دشمنانش را گمراه می‌کرد. برای مثال، به سربازانش دستور می‌داد هر کدام پنج آتش اردوگاهی روشن کنند تا ارتش او بسیار بزرگ‌تر از تعداد واقعی‌اش به نظر برسد.

چنگیزخان که با تصویر فرمانروایی خون‌ریز شناخته می‌شد، پس از محاصره شهر مرو در سال ۱۲۲۱ میلادی دستور قتل‌عام صدها هزار نفر را صادر کرد. او تنها شمار اندکی از ساکنان را زنده گذاشت تا خبر خشونت و بی‌رحمی‌اش را به دیگران برسانند و شهرهایی که در مرحله بعد هدف حمله قرار می‌گرفتند، بدون مقاومت تسلیم شوند.

مغول‌ها حتی در جریان محاصره کافا در سال ۱۳۴۶ میلادی، اجساد قربانیان طاعون سیاه را با منجنیق به داخل شهر پرتاب کردند تا جمعیت محاصره‌شده را به وحشت بیندازند.

دکتر وارن دودل، مدرس ارشد امنیت و اطلاعات در دانشگاه ادیت کوان استرالیا، می‌گوید: «اجساد آلوده در نقاط مختلف شهر فرود آمدند و تأثیر روانی این اقدام، در کنار شیوع بیماری، به تسلیم سریع شهر منجر شد.»

جنگ سایبری

در میدان‌های نبرد دیجیتال امروز، کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست و فریب در شبکه‌های اجتماعی، که با کمک هوش مصنوعی قدرت گرفته‌اند، مرز میان واقعیت و خیال را مخدوش می‌کنند و اعتماد عمومی به دولت‌ها، رسانه‌ها و حقیقت عینی را از بین می‌برند.

ویدئوهای دیپ‌فیک که واقعیتی جعلی می‌سازند و می‌کوشند مخاطبان را به باور روایت‌های ساختگی وادار کنند، شکل امروزی عملیات پرچم دروغین هستند؛ عملیاتی که سون تزو نیز استفاده از آن‌ها را توصیه کرده بود.

برای نمونه، دودل به ویدئوی دیپ‌فیکی اشاره می‌کند که چند هفته پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ در فضای مجازی منتشر شد. در این ویدئو، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، در حال درخواست از هم‌وطنانش برای تسلیم شدن نشان داده می‌شد. به گفته دودل، هدف از انتشار این ویدئو، ایجاد سردرگمی و بی‌اعتمادی عمومی به محتوای ویدئویی بود.

نفوذ به خطوط دفاعی

«در جنگ، راه درست این است که از نقاط قوت دشمن دوری کنید و به نقاط ضعف او ضربه بزنید.» ـ سون تزو

هنگامی که استفاده از نیروی نظامی مستقیم برای شکستن محاصره نتیجه نمی‌داد، ارتش‌های باستانی می‌کوشیدند نقاط ضعف خطوط دفاعی دشمن را شناسایی و از همان مسیرها نفوذ کنند. هکرها نیز به همین شیوه عمل می‌کنند و به دنبال یافتن آسیب‌پذیری‌های دیوارهای آتش هستند تا از طریق آن‌ها به سامانه‌هایی که به‌شدت محافظت می‌شوند، دسترسی پیدا کنند.

جنگ در دوران باستان

اگر دژکوب‌ها، منجنیق‌ها و ترِبوشه‌ها (نوعی منجنیق بزرگ) نمی‌توانستند راهی به شهرهای به‌شدت مستحکم باز کنند، ارتش‌های باستانی راه‌هایی برای عبور از فراز یا زیر دیوارهای دفاعی پیدا می‌کردند.

در جریان محاصره شهر صور در سال ۳۳۲ پیش از میلاد، نیروهای اسکندر مقدونی هفت ماه صرف ساختن گذرگاهی به طول حدود ۸۰۰ متر و برج‌های عظیم محاصره کردند تا بتوانند دیوارهای ۴۵ متری این دژ جزیره‌ای فینیقی را که تسخیرناپذیر به نظر می‌رسید، درهم بشکنند.

در محاصره بعدی غزه نیز نیروهای مقدونی با حفر تونل در زیر بخش‌هایی از دیوارهای شهر، پایه‌های آن‌ها را سست کردند تا دیوارها فرو بریزند یا تخریب شوند.

سپاهیان کوروش بزرگ در سال ۵۳۹ پیش از میلاد با بهره‌برداری از یک نقطه‌ضعف در استحکامات دفاعی، بابل را فتح کردند. ایرانیان پس از آن‌که با ساخت کانال‌ها و خندق‌هایی در بالادست، مسیر رود فرات را تغییر دادند، از بستر آشکارشده رودخانه عبور کردند و از زیر دیوارهای بابل گذشتند. به این ترتیب، شهر را با مقاومت اندکی به تصرف خود درآوردند.

جنگ سایبری

در جهانی که دیوارهای آتش رایانه‌ای جای دیوارهای شهرها را گرفته‌اند، هکرها همچنان می‌کوشند با حملات گسترده و پرحجم دیجیتال، خطوط دفاعی را درهم بشکنند. یکی از این روش‌ها، حملات محروم‌سازی از سرویس توزیع‌شده (DDoS) است که با سرازیر کردن حجم عظیمی از ترافیک بی‌معنا، شبکه‌ها را از کار می‌اندازد.

دودل می‌گوید: «معادل امروزی حمله مستقیم، حمله‌ای مبتنی بر نیروی بی‌محابا (Brute-force) است که در آن مهاجمان با استفاده از ابزارهای خودکار، ترکیب‌های متعددی از رمزهای عبور یا کلیدهای رمزگذاری را امتحان می‌کنند تا سرانجام به نتیجه برسند.»

جیسون هیلی، پژوهشگر ارشد دانشکده امور بین‌الملل و روابط عمومی دانشگاه کلمبیا، می‌گوید: «وقتی راه آسانی برای ورود وجود ندارد، مهاجمان ناچارند با صبر و حوصله مستقیما به سراغ دیوارهای آتش بروند و با بررسی مداوم آن‌ها، به دنبال نقاط ضعف بگردند.»

هکرها در جست‌وجوی آسیب‌پذیری‌های حیاتی هستند؛ ازجمله نرم‌افزارهای قدیمی و اکسپلویت‌های روز صفر (Zero-day)، یعنی نقص‌های امنیتی‌ای که توسعه‌دهندگان هنوز از وجود آن‌ها آگاه نیستند. ویروس استاکس‌نت نمونه‌ای از سوءاستفاده از چنین آسیب‌پذیری‌هایی بود که به این ویروس امکان داد به تأسیسات هسته‌ای ایران نفوذ کند و به آن‌ها آسیب برساند.

هیلی به تفاوتی میان نفوذ به استحکامات باستانی و دیوارهای دفاعی دیجیتال اشاره می‌کند: «مدافعان اغلب اصلا متوجه نمی‌شوند که دیوارهای‌شان هدف حمله قرار گرفته است؛ مگر این‌که سامانه‌های نظارتی بسیار دقیقی داشته باشند.»

خرابکاری از درون

«رزمنده هوشمند اراده خود را بر دشمن تحمیل می‌کند، اما اجازه نمی‌دهد دشمن اراده‌اش را بر او تحمیل کند.» ـ سون تزو

در طول تاریخ، ارتش‌ها برای جمع‌آوری اطلاعات محرمانه یا حمله به دشمن از درون، از نیروهای جداشده از جبهه مقابل استفاده کرده‌اند. مهاجمان امروزی نیز همچنان از اعتماد نابجا برای عبور از موانع دفاعی بهره می‌گیرند.

جنگ در دوران باستان

در اودیسه اثر هومر و انه‌اید اثر ویرژیل، یونانیان با وانمود کردن به عقب‌نشینی و باقی گذاشتن اسبی چوبی و بزرگ به‌ عنوان نشانه تسلیم، به محاصره ده‌ساله شهر تروا پایان دادند.

پس از آن‌که تروایان این «هدیه» را از دروازه‌های شهر عبور دادند، جنگجویان یونانی از داخل اسب بیرون آمدند و شهر را از درون به تصرف خود درآوردند.

تاکتیک‌های جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن

اسب تروا عموما افسانه‌ای تاریخی تلقی می‌شود، اما چنگیزخان در سال ۱۲۰۷ میلادی، هنگام محاصره شهر محصور وُلوهای (Volohai) در چین امروزی، نیرنگی مشابه به کار گرفت. فرمانروای مغول در ازای دریافت هزار گربه و ۱۰ هزار پرستو، قول داد که تسلیم شود. پس از تحویل این حیوانات، مغول‌ها تکه‌های پشم آغشته به مواد آتش‌زا را به آن‌ها بستند و رهای‌شان کردند. حیوانات به‌ طور غریزی به خانه‌ها و لانه‌های خود در داخل دیوارهای شهر بازگشتند و به این ترتیب، آتش به جان وُلوهای افتاد. در حالی که مدافعان شهر سرگرم مهار آتش بودند، مغول‌ها شهر را به تصرف خود درآوردند.

جنگ سایبری

هکرها برای عبور از دیوارهای آتش، بدافزارها را در برنامه‌های رایانه‌ای ظاهرا قابل اعتماد یا فایل‌های پیوست ایمیل‌ها پنهان می‌کنند.

هیلی می‌گوید: «بی‌دلیل نیست که یکی از دسته‌های بزرگ نرم‌افزارهای مخرب را اسب تروا می‌نامند! ایده همان است: مدافعان را وادار کنید خودشان محموله‌ای را به داخل حصارهای دفاعی‌شان ببرند که درنهایت به نابودی آن‌ها منجر می‌شود.»

هکرها همچنین از روش فیشینگ استفاده می‌کنند. در این روش، ایمیل‌ها یا وب‌سایت‌های جعلی‌ای طراحی می‌شوند که منابع معتبر، مانند بانک‌ها یا محل کار افراد، را تقلید می‌کنند. هدف این است که قربانیان فریب بخورند و اطلاعات حساس خود، مانند مشخصات ورود به حساب‌های کاربری و گذرواژه‌ها را در اختیار مهاجمان قرار دهند؛ اطلاعاتی که برای نفوذ به سامانه‌های دفاعی دیجیتال به کار می‌روند.

هیلی می‌گوید: «این روش چندان با پوشیدن لباس متحدالشکل دشمن برای عبور از دروازه‌های شهر و ورود به آن تفاوتی ندارد.»

محاصره و قطع دسترسی

«به اسارت گرفتن تمام ارتش دشمن بهتر از نابود کردن آن است.» ـ سون تزو

ارتش‌ها هزاران سال است که برای منزوی کردن اهداف خود و قطع دسترسی آن‌ها به منابع حیاتی، از محاصره استفاده می‌کنند. هدف این روش، وادار کردن دشمن به تسلیم، بدون حمله مستقیم به مواضع دفاعی مستحکم است.

جنگ در دوران باستان

ارتش‌های باستانی با محاصره شهرها، جمعیت محاصره‌شده را از دسترسی به مواد غذایی، آب، سلاح و منابع ضروری برای ادامه حیات محروم می‌کردند.

ژولیوس سزار، سردار رومی، در جریان محاصره آلسیا در سال ۵۲ پیش از میلاد، با ساخت دو حلقه عظیم استحکامات دفاعی، سرنوشت نبرد تعیین‌کننده جنگ‌های گالی را رقم زد. این استحکامات، دژ مستقر بر فراز تپه را در محاصره گرفت و مانع رسیدن نیروهای کمکی دشمن شد.

سال بعد، هنگامی که گال‌ها در محاصره اوکسِلودونوم آخرین مقاومت خود را انجام دادند، سزار محاصره‌ای ترتیب داد که سرانجام به تسلیم دشمن انجامید. مهندسان رومی با حفر تونل، چشمه‌ای را که آب مورد نیاز دژ گالی‌ها را تأمین می‌کرد، منحرف کردند و مدافعان را از دسترسی به آب محروم ساختند.

جنگ سایبری

هکرها نیز با استفاده از تاکتیک‌هایی مشابه محاصره نظامی، اهداف خود را تحت فشار قرار می‌دهند تا تسلیم شوند. در این روش، قربانیان از دسترسی به نیازهای اساسی دنیای امروز، مانند داده‌ها، حساب‌های مالی و سامانه‌های ارتباطی محروم می‌شوند.

در حملات باج‌افزاری سال‌های اخیر، ازجمله حمله سال ۲۰۱۴ به شرکت سونی پیکچرز، هکرها با رمزگذاری اطلاعات، داده‌ها و اسناد را از دسترس خارج کرده‌اند و تهدید کرده‌اند که در صورت برآورده نشدن خواسته‌های‌شان، اطلاعات محرمانه را به‌ صورت عمومی منتشر خواهند کرد.

دودل می‌گوید محاصره‌های سایبری در مقایسه با محاصره‌های دوران باستان، در بازه زمانی بسیار کوتاه‌تری عمل می‌کنند. او توضیح می‌دهد: «تفاوت محاصره‌های تاریخی با دوران مدرن این است که اگر غذا و آب کافی داشتید، می‌توانستید ماه‌ها در برابر محاصره مقاومت کنید؛ اما امروزه حتی یک روز نداشتن پوشش تلفن همراه یا دسترسی به برق، مسئله بزرگی است و مردم خیلی زود صبر و تحمل خود را از دست می‌دهند.»

منبع: www.history.com ۲۵۹ کد مطلب 2303929

  • تاکتیک‌های جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن

    تاکتیک‌های جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن

  • مراسم سلام در حیاط جلویی کاخ گلستان/ عکس

    مراسم سلام در حیاط جلویی کاخ گلستان/ عکس

  • یادداشت‌های علم ۲۷ آبان ۱۳۵۱: معاون وزارت خارجه آمریکا ایران و عربستان سعودی را در ردیف و طراز هم اسم می‌برد

    یادداشت‌های علم ۲۷ آبان ۱۳۵۱: معاون وزارت خارجه آمریکا ایران و عربستان سعودی را در ردیف و طراز هم اسم می‌برد

  • تورج دریایی: مطالعه تاریخ نباید مانند طرفداری از یک تیم فوتبال باشد

    تورج دریایی: مطالعه تاریخ نباید مانند طرفداری از یک تیم فوتبال باشد

  • خیابان اصلی شیراز در دوران قاجار / عکس

    خیابان اصلی شیراز در دوران قاجار / عکس

  • خیابان اصلی شیراز در دوران قاجار / عکس

    خیابان اصلی شیراز در دوران قاجار / عکس