توصیه اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور، به مردم برای ذخیره سهمیه بنزین پیش از سفر، با یک تناقض جدی در سازوکار کارت‌های سوخت مواجه است؛ چراکه ذخیره ۱۸۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی در طول سه ماه، مستلزم مصرف نکردن سهمیه ۵۰ لیتری بنزین ۳۰۰۰ تومانی در هر یک از این ماه‌هاست؛ سهمیه‌ای که در صورت استفاده‌نشدن به ماه بعد منتقل نمی‌شود.
ادعا:
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور، با اشاره به محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در ۱۱ استان کشور، از مسافران خواست پیش از سفر برای تأمین سوخت مسیر خود برنامه‌ریزی کنند. او همچنین تأکید کرد سهمیه اول بنزین تا سه ماه قابلیت ذخیره‌سازی دارد و امکان سوخت‌گیری در مسیر با کارت سوخت شخصی فراهم است.
بررسی:
اظهارات سقاب اصفهانی نگرانی‌هایی را در جامعه به وجود آورده و گزارش‌ها از طولانی‌تر شدن صف‌های پمپ‌بنزین در روزهای اخیر حکایت دارد. این در حالی است که هنوز تصمیم‌گیری نهایی درباره سیاست‌های جدید بنزینی و نحوه اجرای محدودیت‌ها به‌طور کامل روشن نشده است. به نظر می‌رسد معاون رئیس‌جمهور پیش از نهایی شدن تصمیمات و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، اظهاراتی مطرح کرده که به سردرگمی بیشتر مردم منجر شده است.
این روزها علاوه بر کارشناسان و صاحب‌نظران، حتی معاون اول رئیس‌جمهور نیز به این موضوع ورود کرده و خواستار پایان دادن به اظهارنظرهای غیرهماهنگ شده است. محمدرضا عارف با تأکید بر ضرورت انضباط در اطلاع‌رسانی درباره بنزین و فرآورده‌های نفتی، از مسئولان دولتی خواست پیش از نهایی شدن تصمیمات، از اظهارنظر درباره آنها خودداری کنند.
با این وجود، به نظر می‌رسد معاون رئیس‌جمهور که ریاست سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی را بر عهده دارد، در توضیح توصیه خود به مردم، به یکی از مهم‌ترین جزئیات سازوکار کارت‌های سوخت توجه نکرده است. او در حالی از مردم می‌خواهد برای سفرهای خود بنزین ۱۵۰۰ تومانی ذخیره کنند که تحقق این توصیه، در عمل مستلزم صرف‌نظر کردن از سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی است.
در حال حاضر، برای خودروهای سواری مشمول، دو سهمیه ماهانه در نظر گرفته شده است: ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بنزین با نرخ ۳۰۰۰ تومان. سهمیه اول حداکثر تا سه ماه و سقف ۱۸۰ لیتر قابلیت ذخیره‌سازی دارد، اما سهمیه دوم در صورت استفاده‌نشدن تا پایان ماه، به ماه بعد منتقل نمی‌شود.
به بیان ساده، اگر فردی از سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی خود استفاده نکند، این سهمیه برای ماه‌های بعد ذخیره خواهد شد. اما در مقابل، ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی که هر ماه به کارت سوخت اختصاص پیدا می‌کند، در صورت مصرف‌نشدن از بین می‌رود.
مسئله مهم‌تر این است که در زمان سوخت‌گیری با کارت شخصی، امکان انتخاب آزادانه میان این دو سهمیه وجود ندارد و ابتدا سهمیه ۱۵۰۰ تومانی مصرف می‌شود. بنابراین، راننده نمی‌تواند برای حفظ سهمیه ارزان‌تر، ابتدا از سهمیه ۳۰۰۰ تومانی استفاده کند.
حالا اگر توصیه سقاب اصفهانی را مبنا قرار دهیم و فردی بخواهد در طول سه ماه تمام سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی خود را ذخیره کند، باید از سوخت‌گیری با کارت شخصی خودداری کند. در پایان این سه ماه، او حداکثر ۱۸۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی در کارت خود خواهد داشت، اما در همین مدت ۱۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی را نیز به دلیل مصرف‌نکردن از دست داده است.
به عبارت دیگر، توصیه معاون رئیس‌جمهور برای ذخیره بنزین ارزان‌تر، به معنای چشم‌پوشی از سهمیه‌ای دیگر است که قابلیت انتقال به ماه‌های بعد را ندارد. این در حالی است که هدف از اختصاص سهمیه‌های مختلف، تأمین بخشی از نیاز سوختی خودروها بوده است.
از سوی دیگر، سقاب اصفهانی و بخشی از تیم اقتصادی دولت در ماه‌های اخیر بارها درباره ضرورت اصلاح قیمت حامل‌های انرژی و مدیریت مصرف بنزین اظهارنظر کرده‌اند. منتقدان رویکرد او نیز به همین دلیل از تعبیر «رئیس سازمان گران‌سازی بنزین» استفاده می‌کنند.
این رویکرد در شرایطی دنبال می‌شود که مسعود پزشکیان چندی پیش مدعی شده بود با صرفه‌جویی مردم، مشکل ناترازی بنزین برطرف شده است. حالا این پرسش مطرح است که اگر صرفه‌جویی مردم توانسته مشکل ناترازی را برطرف کند، دلیل تأکید دوباره بر محدودیت‌های بیشتر و تغییر سیاست‌های بنزینی چیست؟
حتی اگر قاچاق سوخت را یکی از دلایل ضرورت تغییر سیاست‌ها بدانیم، آمارهای رسمی نشان می‌دهد تمرکز بر بنزین لزوماً اولویت اصلی مقابله با قاچاق انرژی نیست. نظام‌الدین موسوی، سخنگوی دیوان محاسبات کشور، اخیراً اعلام کرده است روزانه ۲۰ میلیون لیتر قاچاق انرژی از کشور انجام می‌شود که ۹۰ درصد آن به گازوئیل و تنها ۵ درصد به بنزین مربوط است. بنابراین، اگر هدف اصلی سیاست‌گذاران مقابله با قاچاق سوخت باشد، تمرکز بر گازوئیل باید در اولویت قرار گیرد.
تجربه افزایش قیمت حامل‌های انرژی در کشورهای مختلف نشان می‌دهد چنین تصمیم‌هایی می‌تواند پیامدهای اجتماعی و سیاسی گسترده‌ای داشته باشد. در ایران نیز افزایش قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸، در شرایطی که وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور به‌مراتب متفاوت از امروز بود، به اعتراضات گسترده و تلفات انسانی منجر شد. بنابراین، هرگونه تغییر در سیاست‌های بنزینی، بدون توجه به شرایط معیشتی مردم و پیامدهای اجتماعی آن، می‌تواند مخاطرات جدی به همراه داشته باشد.
نتیجه:
اظهارات سقاب اصفهانی درباره امکان ذخیره‌سازی سهمیه اول بنزین از نظر فنی درست است؛ سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی تا سه ماه و حداکثر به میزان ۱۸۰ لیتر قابل ذخیره‌سازی است. با این حال، توصیه او به مردم برای ذخیره این سهمیه پیش از سفر، بدون توضیح درباره پیامد آن بر سهمیه دوم، تصویر کاملی از سازوکار کارت‌های سوخت ارائه نمی‌دهد.
در واقع، فردی که بخواهد تمام سهمیه ۱۵۰۰ تومانی خود را برای سه ماه ذخیره کند، باید از مصرف ۱۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی در همین مدت صرف‌نظر کند؛ سهمیه‌ای که امکان ذخیره‌سازی ندارد.
به این ترتیب، توصیه سقاب اصفهانی، با نادیده گرفتن این واقعیت مهم، پیشنهادی گمراه‌کننده است.
۲۲۳۲۲۹
کد مطلب 2302093
-
فکت‌چک توصیه بنزینی خبرساز سقاب اصفهانی؛ ماجرای ۱۵۰ لیتر سهمیه فراموش‌شده
-
واکنش همتی به اظهارات جدید بسنت: جوجه را آخر پاییز بشمارید!
-
اختلال مایکروسافت فکس و تلفن را به دنیای تجارت برگرداند
-
واکنش مخاطبان به سخنان سقاب اصفهانی برای مدیریت بنزین سفر/ کاربران: اگر کارت سوخت در سفر گم شود یا سهمیه آن تمام شود، مسافران باید چه کنند
-
افزایش ۳۵ درصدی حقوق در برابر تورم ۸۸ درصدی/قدرت خرید کارمندان و کارگران زیر فشار تورم
-
تغییر مهم در اعتبار کالابرگ آبان ۱۴۰۵ /مددجویان بهزیستی و کمیته امداد و معلولان کالابرگ ۱.۵ میلیون تومانی می‌گیرند/واریز ۱.۵ میلیون تومان در سه مرحله
-
مهلت بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرایم مالیاتی تا ۲۴ آبان تمدید شد
-
سهم خانوارهای مالک مسکن به ۷۰ درصد رسید/ سهم خانوارهای مستاجر به ۲۲.۷ درصد کاهش یافت
-
واکنش مخاطبان به سخنان سقاب اصفهانی برای مدیریت بنزین سفر/ کاربران: اگر کارت سوخت در سفر گم شود یا سهمیه آن تمام شود، مسافران باید چه کنند