وقتی شوهر به دلیل اختلاف یا مشکلات خانوادگی ارتباط خود را با والدینش قطع میکند، زن بهتر است نقش یک «مصلح آرام و خیرخواه» را ایفا کند. او نباید در قطع رحم با همسرش همراه شود، اما در عین حال باید با مشورت و رفتار سنجیده، همسرش را به سمت حل اختلاف و اصلاح رابطه هدایت کند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ به سؤالِ یک پرسشگر از مرکز ملی پاسخگوئی به سوالات دینی ارائه شده است:
پرسش:
شوهرم به دلیل مشکلاتی که با خانوادهاش پیدا کرده، ارتباط خود را با آنان قطع کرده است و مادرش نیز از این وضعیت ناراضی است. در چنین شرایطی وظیفه من چیست؟
پاسخ:
وظیفه زن در برابر قطع ارتباط شوهر با خانوادهاش، از منظر اخلاق اسلامی و حقوق خانواده، موضوعی حساس و چندوجهی است؛ زیرا زن در این شرایط همزمان با دو موضوع مهم مواجه است: از یک سو باید حقوق همسر و آرامش زندگی مشترک را رعایت کند و از سوی دیگر، نمیتواند نسبت به مسئله حقوق والدین و پیامدهای قطع رحم بیتفاوت باشد.
همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد، قطع ارتباط میان فرزند و والدین از جمله آسیبهای جدی اخلاقی، اجتماعی و دینی است که میتواند پیامدهای سنگین دنیوی و اخروی داشته باشد. بنابراین، هنگامی که اختلاف میان شوهر و خانواده او، بهخصوص مادر، به قطع رابطه منتهی میشود، زن در موقعیتی قرار میگیرد که باید با دقت و تدبیر رفتار کند.
در ادامه، مهمترین وظایف زن در چنین شرایطی بیان میشود:
۱. از تأیید قطع رحم خودداری کنید
زن هیچ وظیفهای ندارد که در قطع رابطه شوهر با والدینش همراه شود یا با سکوت، رفتار او را تأیید و تشویق کند. قرآن کریم بر اهمیت حفظ پیوندهای خانوادگی تأکید کرده و انسان را نسبت به این روابط مسئول میداند:
«از همان خدایی که به [نام] او از یکدیگر درخواست میکنند و در حق خویشاوندان [تقوا داشته باشید؛] زیرا خدا همواره مراقب شماست.»
بنابراین، نخستین وظیفه زن آن است که در قطع رابطه همسرش با والدین مشارکت نداشته باشد و او را به ادامه این وضعیت تشویق نکند.
افزون بر مسئله گناه بودن قطع رحم، چنین رفتاری میتواند در آینده نیز برای زن پیامد داشته باشد. ممکن است خانواده شوهر بعدها تصور کنند که این قطع رابطه به دلیل دخالت یا همراهی همسر او رخ داده است. از سوی دیگر، اگر رابطه شوهر با خانوادهاش در آینده ترمیم شود، حمایتها و تشویقهای گذشته زن نسبت به قطع رابطه ممکن است موجب ناراحتی همسرش شود و همان رفتارها به عاملی برای ایجاد اختلاف جدید در زندگی مشترک تبدیل شود.
۲. نقش یک مشاور خیرخواه را ایفا کنید
در مرحله بعد، آنچه از زن انتظار میرود «مشورت» است، نه «دستور دادن». بهتر است ابتدا تا حد امکان ریشه مشکلاتی را که باعث ایجاد این اختلاف شده شناسایی کنید و برای آن راهحلهای عملی بیابید.
اگر مسئله پیچیده است، استفاده از نظر یک مشاور آگاه و قابل اعتماد میتواند کمککننده باشد. پس از شناخت ریشه اختلاف و پیدا کردن راهکار مناسب، زن میتواند در فضایی آرام با همسر خود گفتوگو کند و او را به حل مشکلات تشویق نماید.
البته نباید برای برقراری صلح، فشار مستقیم و بیش از اندازه وارد کرد؛ زیرا اصرار و فشار زیاد ممکن است شوهر را بیشتر در موضع خود تثبیت کند و حتی فاصله او با خانوادهاش را افزایش دهد.
۳. با زبانی نرم و دلسوزانه صحبت کنید
زن میتواند با حفظ آرامش و استفاده از کلامی ملایم، پیامدهای معنوی قطع رابطه با والدین را نیز به همسرش یادآوری کند.
قرآن کریم حتی در مورد پدر و مادری که انسان را به شرک دعوت میکنند، میفرماید:
«در دنیا بهصورت پسندیده با آنها مصاحبت کن.» (2)
وقتی قرآن در برابر والدین مشرک نیز بر رفتار شایسته و معاشرت نیکو تأکید میکند، روشن است که رعایت حرمت والدین مسلمان اهمیت بیشتری خواهد داشت.
۴. حرمت پدر و مادر همسر را حفظ کنید
حتی اگر میان شوهر و پدر و مادرش اختلاف جدی وجود داشته باشد، زن نباید به والدین همسر خود بیاحترامی کند یا زمینه تحقیر آنان را فراهم آورد.
احترام به مادر و پدر همسر، بخشی از رعایت حرمت خانواده و جایگاه والدین است و در آموزههای روایی نیز بر آن تأکید شده است.
در صورت امکان، زن میتواند بهصورت غیرمستقیم و بدون آنکه شوهر احساس کند مورد قضاوت قرار گرفته است، زمینه آشتی و کاهش اختلاف را فراهم کند. برای نمونه، اگر محبتها و خوبیهایی از سوی مادر یا خانواده شوهر وجود داشته، یادآوری آنها میتواند نگاه همسر را نسبت به خانوادهاش تعدیل کند.
همچنین میتوان اهمیت رضایت والدین و محبتهای گذشته آنان را به شکلی آرام به همسر یادآوری کرد؛ روشی که ممکن است او را دوباره به برقراری ارتباط ترغیب کند یا دستکم باعث شود در تصمیم خود برای قطع کامل رابطه تجدیدنظر کند.
۵. میان «دوری» و «قطع رابطه» تفاوت بگذارید
یکی از راهکارهای مهم، کمک به همسر برای تفکیک میان «فاصله گرفتن موقت» و «قطع کامل رابطه» است.
گاهی ممکن است فرد برای کاهش تنش و جلوگیری از درگیری، مدتی از خانواده خود فاصله بگیرد. چنین فاصلهای میتواند فرصتی برای آرام شدن شرایط باشد؛ اما این مسئله نباید به قطع کامل ارتباط و «قطع رحم» تبدیل شود.
بنابراین، زن میتواند به شوهرش کمک کند تا میان دوری موقت برای مدیریت بحران و قطع همیشگی رابطه تفاوت بگذارد.
۶. در برابر زیادهخواهی خانواده همسر، حامی او باشید
اگر علت قطع رابطه، ظلم، تعرض یا دخالت خانواده شوهر در حقوق او و آرامش زندگی مشترک است، زن باید در چنین شرایطی پشتیبان همسر خود باشد؛ اما این حمایت نباید به شکلی در برابر خانواده شوهر ابراز شود که اختلاف را شدیدتر و آتش نزاع را شعلهور کند.
زن میتواند در خلوت، به همسرش اطمینان دهد که در برابر ظلم او را تنها نمیگذارد و برای حفظ حقوق و آرامش زندگی مشترک در کنارش خواهد بود. این اطمینان میتواند به آرام شدن شوهر کمک کند و زمینه تصمیمگیری منطقیتر را فراهم آورد.
همچنین زن میتواند پیشنهاد دهد که در چنین مواردی از ظرفیت افراد مورد اعتماد، بزرگان و ریشسفیدان فامیل استفاده شود تا آنان با خانواده شوهر گفتوگو کرده و برای حل اختلاف و جلوگیری از تضییع حقوق او میانجیگری کنند.
با این حال، حمایت از همسر به معنای تشویق او به ظلم در حق والدین نیست. اگر امکان احقاق حق از طریق گفتوگوی مستقیم وجود ندارد، بهتر است راهی برای «فاصلهگذاری محترمانه» پیدا شود، نه اینکه رابطه بهطور کامل قطع گردد.
۷. از خداوند کمک بخواهید و دعا کنید
در مسائل پیچیده خانوادگی که اختیار و اراده افراد بهتنهایی برای حل آنها کافی نیست، دعا میتواند نقش مهمی داشته باشد.
امام صادق علیهالسلام با بیانی روشن به تأثیر دعا در تغییر سرنوشت اشاره کرده و میفرماید یکی از اموری که میتواند قضای الهی را دگرگون کند، دعاست؛ چراکه خداوند چنین قدرتی را به دعا بخشیده است و این حقیقت در عبارت زیر بیان شده است:
«این دعایی است که فرمان الهی بر آن نوشته شده است که دگرگونکننده قضای الهی است!» (3)
از این رو، در مسیر اصلاح رابطه میان شوهر و خانوادهاش، نباید نقش دعا را نادیده گرفت. دعا برای نرم شدن دلها، رفع کدورتها و بازگشت روابط خانوادگی به مسیر درست، از مهمترین اقداماتی است که زن میتواند انجام دهد.
نتیجه
زن در شرایطی که شوهرش با خانواده خود دچار اختلاف شده، باید میان صبر سنجیده و تلاش برای اصلاح تعادل برقرار کند. او نباید با قرار گرفتن در برابر همسر، تنش موجود در زندگی مشترک را افزایش دهد؛ اما از طرف دیگر نیز نباید با سکوت یا همراهی، قطع رحم را تأیید کند.
بهترین رویکرد در چنین شرایطی، ایفای نقش یک مشاور و مصلح آرام است؛ فردی که با تکیه بر آیات الهی و روایات معصومین، از یک سو اهمیت حفظ پیوندهای خانوادگی را یادآوری میکند و از سوی دیگر، با شناخت ریشه اختلاف، مشورت با افراد متخصص و استفاده از راهکارهای مناسب، برای حل مشکل تلاش میکند.
هدف نهایی نباید تنها این باشد که شوهر دوباره به خانه مادرش بازگردد؛ بلکه هدف اصلی باید بازگشت او به مسیر بندگی خداوند و رعایت حقوق واجب باشد.
صلح پایدار زمانی شکل میگیرد که شوهر احساس کند همسرش درد و رنج او را میفهمد و در شرایط سخت، حمایتش میکند، اما در عین حال مسیر نادرست قطع رحم را نیز برای او توجیه و زیبا نمیسازد.
بنابراین، وظیفه زن در این موقعیت، دخالت مستقیم در تصمیمهای هیجانی یا استقلالطلبانه همسر نیست؛ بلکه باید «واسطه صلح» و «حافظ مرزهای اخلاقی» باشد.
زن لازم است میان دو نقش خود تعادل برقرار کند: از یک سو بهعنوان همسر، پشتیبان شوهر و حافظ آرامش زندگی مشترک باشد و از سوی دیگر، بهعنوان یک مؤمنه، خیرخواه همسرش باشد و او را از گرفتار شدن در گناه قطع رحم برحذر دارد.
در نهایت، دعا همچنان یکی از مهمترین راههای طلب یاری از خداوند برای اصلاح روابط و برطرف شدن کدورتهای خانوادگی است.
پینوشتها:
1. «وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِی تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ»، سوره نساء، آیه ۱.
2. «وَصَاحِبْهُمَا فِی الدُّنْیَا مَعْرُوفًا»، سوره لقمان، آیه ۱۵.
3. «وَ ذَلِکَ الدُّعَاءُ مَکْتُوبٌ عَلَیْهِ الَّذِی یُرَدُّ بِهِ الْقَضَاء»، مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحار الأنوار، بیروت، چاپ دوم، 1403 ق، ج 5، ص 141.
کد مطلب 2270100
-
وظیفه زن در اختلاف همسر با خانوادهاش چیست؟
-
چه کسانی بر گردن ما حق دارند؟ پاسخ تکاندهنده امام سجاد(ع) درباره حقوقی که فراموش کردهایم
-
گلایه تلخ امام علی(ع) از یاران سستدل؛ وقتی بهانهها جای مسئولیت را گرفت
-
چطور محبت پیامبر(ص) را در دل کودکانمان ماندگار کنیم؟
-
این توصیه امیرالمؤمنین(ع) را جدی بگیرید؛ ذکری برای جمع شدن خیر دنیا و آخرت