سه فرونشست در اصفهان طی یک هفته، بار دیگر زنگ خطر «زلزله خاموش» را در نصف جهان به صدا درآورد. مهار این بحران حالا با نزدیک شدن به مرز برگشت ناپذیری نیازمند تصمیم های اجرایی است.
به گزارش خبرآنلاین، سه فروریزش در اصفهان طی یک هفته، زنگ خطر بحران فرونشست را در نصف جهان به صدا درآورد. اما پشت این فروریزشهای پیدرپی، خطر بزرگتری پنهان است؛ نزدیک شدن اصفهان به مرحلهای که بازگشت از آن آسان نخواهد بود. به گفته رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در صورت ادامه برداشت از آبخوانها و تداوم شرایط کنونی، اصفهان حداکثر طی ۱۰ سال آینده به مرز برگشتناپذیری آثار فرونشست نزدیک خواهد شد.
علی بیتاللهی با تأکید بر اینکه شرایط حال حاضر اصفهان نیازمند تصمیمی فراتر از اقدامات پراکنده دستگاههاست، تصریح میکند: تشکیل ستاد ملی فرونشست زیر نظر معاون اول رئیسجمهور میتواند هماهنگی میان دستگاههای مسئول برای مهار این بحران را ممکن کند.
همشهری نوشت: او با بیان اینکه در برخی موارد، شکست لولههای آب یا فاضلاب میتواند عامل ثانویه فروریزش باشد، توضیح میدهد: گسیختگی لوله باعث آبشستگی زیرسطحی و ایجاد حفره در زمین میشود و این حفرهها بهتدریج به سطح نزدیک میشوند تا در نهایت ریزش ناگهانی رخ دهد.
فروریزش بعدی را میتوان پیشبینی کرد؟
بیتاللهی درباره امکان پیشبینی پهنه و زون فرونشست بعدی با توجه به یکسان بودن الگوهای ۳ فروریزش اخیر، میگوید: میتوان پهنههایی را که فرونشست نامتقارن در آنها بیشتر است و احتمال خطر بالاتری دارند شناسایی کرد، اما پیشبینی دقیق محل فروریزش بعدی به اطلاعاتی درباره وضعیت لولهها و اتصالات زیرزمینی نیاز دارد که در حال حاضر کامل نیست. تلفیق نقشههای فرونشست با اطلاعات مربوط به قدمت و محل لولههای آب و فاضلاب میتواند مناطق پرخطر را مشخص کند، اما حتی در این حالت نیز نمیتوان با قطعیت گفت کدام نقطه فرو خواهد ریخت، زیرا وضعیت فعلی اتصالات و میزان فرسودگی آنها در بسیاری از موارد مشخص نیست.
۳.۳ میلیون نفر روی پهنه فرونشست
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه این مسئله در اصفهان اهمیت بیشتری دارد، میگوید: فروریزش و فرونشست در معابر پرتردد، مسیر اتوبوسها، خطوط مترو یا مجاورت آثار تاریخی میتواند پیامدهای غیرقابل بازگشت داشته باشد. در محدوده شهر اصفهان و شهرهای پیرامونی، بیش از ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در پهنه فرونشست سکونت دارند؛ جمعیتی که در کنار ساختمانها، زیرساختهای شهری و آثار تاریخی در معرض پیامدهای این پدیده قرار گرفتهاند.
البته اهمیت موضوع فقط به جمعیت محدود نمیشود. اصفهان بخش بزرگی از بافت تاریخی و آثار ارزشمند کشور را در خود جای داده و فرونشست نامتقارن میتواند به سازهها آسیب جدی وارد کند. مطالعات پیشین مرکز تحقیقات نیز نشان داده است که بخش قابلتوجهی از محدوده شهری اصفهان درگیر فرونشست است و زیرساختها و مراکز متعددی در پهنه خطر قرار دارند.
۱۰ سال تا مرحله بیبازگشت
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به مدلسازی انجامشده برای اصفهان میگوید: اگر برداشت از آبخوان کنترل نشود، حداکثر بازه زمانی حدود ۱۰ سال میتواند اصفهان را به مرز برگشتناپذیری آثار فرونشست برساند.
او میافزاید: در شمال اصفهان و مناطقی مانند برخوار، حبیبآباد، دولتآباد و محدوده فرودگاه، به دلیل ضخامت بیشتر آبرفت، این بازه زمانی طولانیتر است، اما موضوع اصلی محدوده شهری اصفهان است که شرایط حساستری دارد و همانطور که قبلاً اشاره کردم، ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در این محدودهها ساکن هستند.
بارشها چه تأثیری دارند؟
بیتاللهی در پاسخ به پرسش دیگری درباره تأثیر بارشها و جاری شدن آب در زایندهرود بر کاهش آثار فرونشست، تصریح میکند: بارندگیهای مقطعی نیز بهتنهایی راهحل این بحران نیستند. راهکار اصلی، کنترل برداشت از آبخوان است. این موضوع به اصلاح الگوی کشت، تغییر روشهای آبیاری و کاهش مصرف آب نیاز دارد.
او به برداشتهای گسترده از منابع آب در اطراف زایندهرود اشاره میکند و میگوید: کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی و ایجاد جریان حداقلی در زایندهرود میتواند در کنترل روند فرونشست مؤثر باشد.
اقدامات استان برای مهار فرونشست
در حالی که کارشناسان نسبت به نزدیک شدن اصفهان به مرز برگشتناپذیری فرونشست هشدار میدهند، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان میگوید: طی سالهای گذشته مجموعهای از اقدامات مطالعاتی و اجرایی برای مهار این پدیده در استان آغاز شده است.
منصور شیشهفروش با اشاره به مطالعات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصریح میکند: نتایج این بررسیها نشان داده است که جریان دائمی آب در زایندهرود میتواند به کاهش آثار فرونشست کمک کند. به همین دلیل، احیای زایندهرود و برقراری جریان پایدار آب تا تالاب گاوخونی یکی از مهمترین راهکارهای کاهش مخاطرات فرونشست در استان به شمار میرود.
کارگروه دائمی فرونشست تشکیل شده است
او از تشکیل کارگروه دائمی فرونشست در اصفهان خبر میدهد و میافزاید: مطالعات پهنهبندی خطر فرونشست در شهر اصفهان نیز توسط شهرداری انجام شده و مناطق در معرض خطر شناسایی شدهاند. بر اساس این مطالعات، برنامههایی برای پیشگیری و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای شهری در دستور کار قرار گرفته است.
شیشهفروش با اشاره به اقدامات انجامشده برای کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی میگوید: تاکنون ۲ هزار و ۶۲۸ حلقه چاه غیرمجاز در استان شناسایی و مسدود شده و حدود ۱۴ هزار کنتور هوشمند نیز روی چاههای آب نصب شده است تا میزان برداشت از سفرههای زیرزمینی بهصورت مستمر کنترل شود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان همچنین به اجرای طرحهای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی اشاره میکند و میگوید: توسعه سامانههای نوین آبیاری، گسترش کشت گلخانهای، اصلاح الگوی کشت و استفاده از محصولات کمآببر از جمله اقداماتی است که برای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی دنبال میشود. تاکنون بیش از ۱۴۰ هزار هکتار آبیاری تحت فشار و ۴۰ هزار هکتار انتقال آب با لوله در اراضی کشاورزی استان اجرا شده است.
او در عین حال تأکید میکند: ادامه مطالعات فرونشست و بهروزرسانی نقشههای خطر توسط سازمان زمینشناسی و سازمان نقشهبرداری کشور ضروری است و همزمان باید حقابههای قانونی زایندهرود در بخشهای محیطزیستی و کشاورزی تأمین شود تا شتاب فرونشست در دشتهای استان کاهش یابد.
تشکیل فوری ستاد ملی
هرچند مسئولان استان از اجرای مجموعهای از اقدامات برای کنترل فرونشست خبر میدهند، اما کارشناسان تأکید دارند که مهار این بحران با وجود اقدامات استانی، بدون تصمیمگیری در سطح ملی امکانپذیر نیست.
علی بیتاللهی در پاسخ به این سؤال که آیا وقت آن نرسیده است که ستاد ملی در این زمینه تشکیل شود، میگوید: مسئله فرونشست دیگر در حد وظیفه یک مرکز تحقیقاتی یا یک دستگاه اجرایی نیست. پیشنهاد تشکیل «ستاد ملی فرونشست زمین» زیر نظر معاون اول رئیسجمهور را مطرح کردهام. این ستاد باید وزارت نیرو، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، میراث فرهنگی و سایر دستگاههای مرتبط را کنار هم قرار دهد و برای هرکدام وظیفه مشخصی تعریف کند. کنترل برداشت آب، اصلاح الگوی کشت و روشهای آبیاری، کاهش آسیبپذیری زیرساختها و حفاظت از آثار تاریخی، اقداماتی هستند که بدون هماهنگی میان دستگاههای مختلف به نتیجه نمیرسند.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح میشود که بیتاللهی پیش از این نیز بر ضرورت نگاه ملی به فرونشست تأکید کرده و در ماههای اخیر از بلاتکلیفی مقررات ملی فرونشست و نبود اقدام اجرایی متناسب با هشدارهای کارشناسی انتقاد کرده است.
۲۳۳۲۱۷
کد مطلب 2274120
-
بارشهای سیلآسا در راه است؟ هشدار هواشناسی برای ۱۵ استان
-
سه فروریزش در یک هفته؛ هشدار درباره آینده اصفهان و ۳.۳ میلیون نفر/ فقط ۱۰ سال برای نجات اصفهان فرصت داریم
-
سفره عقد چیست؟ تاریخچه، اجزای سفره عقد و معنای نمادهای آن
-
شوک تازه به بازار دارو؛ قیمت داروهای ایرانی ۱۵۰ درصد و خارجی تا ۵۰۰ درصد بالا رفت / دارو در حال حذف شدن از سبد سلامت برخی اقشار
-
گواهینامه موتور برای زنان؛ پلیس مانع نیست / فقط یک کلمه در قانون باید حذف شود/ رانندگی بدون گواهینامه مجازات نقدی یا حبس قابل تبدیل دارد
-
گواهینامه موتور برای زنان؛ پلیس مانع نیست / فقط یک کلمه در قانون باید حذف شود/ رانندگی بدون گواهینامه مجازات نقدی یا حبس قابل تبدیل دارد
-
راستیآزمایی | آیا چای و قهوه اثر داروها را مختل میکنند؟