روایت کودکان از جنگ و صلح در «کوه راستین» از فیلمهای مستند جشنواره کودک

کارگردان مستند «کوه راستین» در دومین نشست تخصصی بررسی فیلم‌های مستند سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان گفت: این مستند حاصل تلاش برای شناخت و ثبت تجربه کودکانی است که جنگ ۱۲ روزه را از نزدیک تجربه کردند و نگاه متفاوتی به جنگ و صلح دارند.

به گزارش خبرآنلاین از اصفهان، حدیث جان بزرگی در دومین نشست تخصصی بررسی فیلم‌های مستند سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان، اظهار کرد: کوه راستین حاصل تجربه‌ای است که پس از جنگ ۱۲ روزه و با تمرکز بر کودکان یک روستا شکل گرفت؛ کودکانی که در فاصله‌ای نزدیک از محل اصابت موشک زندگی می‌کردند و تجربه مستقیمی از فضای جنگ داشتند.

وی افزود: پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، ذهنم درگیر این پرسش بود که کودکان در چنین شرایطی چه تجربه‌ای دارند و جنگ را چگونه می‌بینند. معمولاً در جریان حوادث، اخبار و روایت‌های بزرگسالان بیشتر دیده می‌شود، اما درباره تجربه کودکان تمرکز کمتری وجود دارد و همین موضوع برای من به یک دغدغه جدی تبدیل شد.

جان بزرگی ادامه داد: با فاصله کوتاهی پس از پایان جنگ به روستایی رفتم که کودکان حاضر در مستند در آن زندگی می‌کردند و تلاش کردم از نزدیک روح و روان آنان و زاویه نگاهشان به جنگ و صلح را بررسی کنم. صحبت‌های این کودکان برای من بسیار گسترده و قابل تأمل بود و اگر محدودیت زمانی فیلم اجازه می‌داد، امکان ارائه بخش بیشتری از تجربه‌ها و حرف‌های آنان وجود داشت.

تهیه‌کننده و کارگردان کوه راستین با اشاره به مدت ۱۵ دقیقه‌ای این مستند گفت: در این مدت تلاش کردم لب کلام را منتقل کنم و مهم‌ترین بخش‌های تجربه کودکان را در فیلم جای دهم. به دلیل محدودیت زمانی، بسیاری از لحظه‌ها و روایت‌هایی که می‌توانست فضای بیشتری از زندگی و احساس این کودکان را نشان دهد، امکان ورود به فیلم پیدا نکرد.

وی درباره ضرورت توجه به گروه سنی مخاطب در بازنمایی موضوع جنگ تصریح کرد: جنگ ذاتاً اتفاقی تلخ است، اما معتقدم صرف پرداختن به جنگ به این معنا نیست که یک فیلم الزاماً برای کودکان نامناسب باشد. مسئله مهم، چگونگی روایت و انتخاب تصاویر و مفاهیمی است که در برابر مخاطب کودک قرار می‌گیرد.

جان بزرگی گفت: به دلیل داشتن فرزند نوجوان، همواره نسبت به ورودی‌های ذهنی و تصویری کودکان حساس بوده‌ام و می‌دانم که مواجهه آنان با تصویر و روایت باید با دقت انجام شود. به اعتقاد من، کوه راستین به دلیل اینکه خود کودکان موضوع اصلی آن هستند و مخاطب با کودکانی شبیه خودش مواجه می‌شود، می‌تواند برای کودکان دست‌کم در سنین مدرسه قابل درک باشد.

دشواری‌های فیلمسازی مستند با کودکان

وی در ادامه با اشاره به دشواری‌های فیلمسازی مستند با کودکان اظهار کرد: کار با کودکان از این جهت دشوار است که حضور دوربین، صدابردار و عوامل تولید می‌تواند رفتار طبیعی آنان را تحت تأثیر قرار دهد. برای کاهش این فاصله، تلاش می‌کنم تعداد عوامل حاضر در صحنه تا حد امکان محدود باشد و دیگر عوامل نیز در صورت امکان خارج از فضای اصلی فیلمبرداری حضور داشته باشند.

تهیه‌کننده و کارگردان کوه راستین افزود: پیش از ورود جدی به هر پروژه، سعی می‌کنم مدتی با سوژه‌ها رفت‌وآمد داشته باشم، به آنها نزدیک شوم و اعتمادشان را به دست آورم. در مورد کودکان نیز باید ابتدا رابطه‌ای دوستانه و امن شکل بگیرد تا دوربین برای آنها به یک عنصر مزاحم تبدیل نشود.

وی ادامه داد: وقتی کودک به فیلمساز اعتماد کند، دیگر حضور دوربین برایش موضوع اصلی نیست و به جای توجه به تجهیزات، ارتباط خود را با فیلمساز حفظ می‌کند. البته سایر اعضای گروه نیز باید همین ارتباط را با کودکان برقرار کنند، چرا که رسیدن به رفتار طبیعی کودک، بدون ایجاد احساس امنیت و راحتی امکان‌پذیر نیست.

جان بزرگی با تأکید بر اینکه فیلمسازی از کودکان نیازمند مهارت ویژه است، گفت: مدیریت ارتباط با کودکان یک هنر است و فیلمساز باید بتواند شرایطی ایجاد کند که کودک احساس راحتی کند. در جریان تولید این مستند چند روز در کنار هفت یا هشت کودک بودم و بخش قابل توجهی از بازی‌ها و تعامل‌های آنها بیش از آن چیزی بود که در نسخه نهایی فیلم دیده می‌شود.

پژوهش یکی از بخش‌های تعیین‌کننده در تولید مستند

وی همچنین پژوهش را یکی از بخش‌های تعیین‌کننده در تولید مستند دانست و بیان کرد: در پروژه کوه راستین مرحله پژوهش با سرعت بیشتری از حالت معمول انجام شد و پژوهش و تولید تا حدی در کنار یکدیگر پیش رفتند، در حالی که در شرایط معمول، این دو مرحله باید فاصله و استقلال بیشتری از یکدیگر داشته باشند؛ با این حال، نتیجه کار و بازخوردهایی که تاکنون دریافت کرده‌ام، برایم رضایت‌بخش بوده است.

کد مطلب 2284664