همزمان با تشدید فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران، تجربه کارزارهای تحریمی واشنگتن در کشورهای مختلف نشان میدهد تحریمها لزوما به اهداف سیاسی موردنظر آمریکا منجر نمیشوند؛ نکتهای که والاستریت ژورنال نیز در تحلیلی تازه بر آن تاکید کرده است.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: عملیات طرد اقتصادی ایران که این هفتهها به محاصره دریایی ایران در خلیج عمان گره خورده است، جزو سرخطهای خبری و تحلیلی رسانههای شناخته شده جهان است. ایالات متحده آمریکا از اواخر تیرماه دور جدید محاصره دریایی ایران را آغاز کرده است و در این مدت حملات نظامی متعدد و البته محدودی از سوی ۲ کشور علیه هم صورت گرفته است. عملیات نظامی آمریکا در مدت ۷ ماه جنگ بنا به اظهارنظرهای متعدد مقامات کاخ سفید با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی ایران انجام شد. بینتیجه بودن این کارزار منجر به کاهش نقش جنگ نظامی شده است. با جایگزین شدن جنگ اقتصادی، آمریکا از تبادل آتش گاهوبیگاه خود برای اثربخشی بیشتر فشار اقتصادی خود بر ایران استفاده میکند.
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا با پرهیز شدیدی که نسبت به یک درگیری نظامی تمامعیار با ایران دارد، میکوشد «جای در از پنجره وارد شود»؛ تا هم تلفات نظامی کمتری داشته باشد و هم اقتصاد آمریکا را تحت فشار نگذارد.
با این حال تجربههای مختلف اعمال تحریمهای اقتصادی آمریکا در سراسر دنیا برای ترسیم تصویری از آنچه ممکن است در ارتباط با ایران رخ دهد، قابل توجه است. روزنامه آمریکایی والاستریتژورنال در مقالهای تحلیلی به قلم ۳ نفر از نویسندگان این نشریه، در تیتر مطلب پیشاپیش نتیجه را اعلام میکند که تحریمها غالبا شکست میخورند.
متن گزارش والاستریتژورنال را میخوانید:
هفته گذشته دولت ترامپ طرحی را رونمایی کرد که آن را «روز دی اقتصادی» نامید و هدف آن وادار کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به میز مذاکره بود.
اما تجربه تحریمها و فشار اقتصادی غرب علیه حکومتهای خودکامهای [اینکه حکومتها از چه نوعی باشند، مدخلیتی در مدعای بیثمر بودن تحریمها مطابق آنچه در ادامه این گزارش روایت میشود ندارد] مانند کوبا، کره شمالی، ونزوئلا و سوریه، دشواریهایی را نشان میدهد که واشنگتن در تلاش برای وادار کردن تهران به پذیرش خواستههای خود با آنها روبهرو است.
در واقع، قدرتمندان حاکم بر چنین کشورهایی با ترکیبی از خشونت، سازگاری اقتصادی و سرکوب سیاسی توانستهاند سالها و حتی دههها در برابر درد و فشار اقتصادی مقاومت کنند. کشورهای خودکامه [این نقص در مقدمه گزارش به چشم میخورد که ظرفیت استفاده از ساختارهای اقتصادی متعدد و پیچیده کشورهای جهان را به صرف سازگاری اقتصادی خودکامگان تقلیل میدهد، در حالی که بسیاری از کشورهای جهان خود را در مقابله با انتقامجوییهای اقتصادی آمریکا مصون نگه میدارند] به شیوههای مختلف خود را با شرایط سازگار میکنند.
تحریمها معمولا فعالیتهای اقتصادی را به زیرزمین میرانند و در نتیجه بازارهای سیاه پررونقی برای کالاها، خدمات و حتی انسانها ایجاد میشود. دیکتاتورها همچنین از فشار خارجی برای متحد کردن مردم خود استفاده میکنند، بهویژه در میان نخبگان. دولت کوبا برای تامین مواد غذایی و دارو به جمعیت مهاجر خود در خارج از کشور متکی بوده است؛ حتی در شرایطی که واشنگتن فشار بر هاوانا را افزایش داده است.
کره شمالی با سرقت رمزارزها و فریب آمریکاییها برای کار کردن برای این کشور در شرکتهای آمریکایی، منابع مالی خود را افزایش میدهد. روسیه نیز مسیرهای تجاری خود را به سمت چین و دیگر قدرتهای غیرغربی تغییر داده است.
تهران که کارزار آمریکا را «تروریسم اقتصادی» نامیده است، دههها تجربه در سازگار شدن با تحریمها دارد. تجارت ایران با کشورهایی که با آنها مرز زمینی مشترک دارد، افزایش یافته است. ایران همچنین یک نظام مالی موازی با چین ایجاد کرده که با دور زدن نظام بانکی تحت رهبری آمریکا، قدرت واشنگتن برای اجرای تحریمها را تضعیف میکند.
جواد صالحیاصفهانی، اقتصاددان دانشگاه ویرجینیا تک، گفت: «اینکه آمریکا میتواند درد و فشار ایجاد کند، امری مسلم است.» او افزود: «احساس من این است که این فشارها باعث نخواهند شد دولت ایران فشار بیشتری برای مصالحه احساس کند.»
گاهی برای برکناری خودکامگان، اقدام مستقیم نظامی لازم است؛ همانطور که در ژانویه، نیروهای آمریکایی نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، را دستگیر کردند یا زمانی که نیروهای شورشی در سوریه در دسامبر ۲۰۲۴ بشار اسد، رئیسجمهور پیشین، را از قدرت کنار زدند.
پیروزیهای محدود در فشار جهانی
برخی از داستانهای موفقیت وجود داشته است که در آنها فشار اقتصادی غرب نتایج مثبتی به همراه داشته است. دانیل اورتگا، رهبر نیکاراگوئه، در سال ۱۹۹۰ پس از یک دهه تحریم که اقتصاد را تحت فشار قرار داد، از قدرت کنار گذاشته شد، اگرچه او بعدا به قدرت بازگشت و امروز همچنان در قدرت است.
آفریقای جنوبی پس از فشار شدید اقتصادی جهانی، آپارتاید را سرنگون کرد. لیبی در سال ۲۰۰۳ در بحبوحه تحریمهای سنگین، برنامه هستهای خود را برچید. آرون آرنولد، کارشناس سابق هیئت نظارت بر اجرای تحریمهای سازمان ملل علیه کره شمالی، گفت: فشار اقتصادی باید با کمپینهای دیپلماتیک برای تحت فشار قرار دادن یک رژیم استبدادی همراه شود.
آرنولد، که اکنون در موسسه خدمات متحد سلطنتی، یک اندیشکده در لندن، فعالیت میکند، گفت: این نوع اهرمها به خودی خود ممکن است موثرترین ابزارها نباشند.
قدرت ریشهدار
آمریکا بیش از ۶ دهه است که علیه کوبا تحریم و محاصره اقتصادی اعمال کرده است. با افزایش فشارها از سوی دولت ترامپ، اقتصاد کوبا فرسوده شده و این کشور با قطعی برق و کمبود مواد غذایی مواجه است.
اما مقامهای ارشد، از جمله میگل دیاز کانل، رهبر کوبا، همچنان سرسختانه مقاومت میکنند؛ حتی در شرایطی که ترامپ تهدید به «تصاحب دوستانه» این کشور جزیرهای کرده است.
هاوانا که در دوران جنگ سرد از پلیس مخفی کاگب در اتحاد جماهیر شوروی و اشتازی در آلمان شرقی درس گرفته است، نظارت دقیقی بر ساکنان، مدارس، اتحادیهها و رسانهها دارد تا هرگونه مخالفت را شناسایی و سرکوب کند.
توانایی کره شمالی برای بقا
کره شمالی نیز دهههاست برخی از شدیدترین تحریمهای جهان را که با هدف وادار کردن رهبران این کشور به کنار گذاشتن برنامه هستهای و موشکهای دوربرد اعمال شدهاند، به چالش کشیده است.
در گذشته فشار اقتصادی آنقدر شدید بود که پیونگیانگ آمادگی خود را برای قربانی کردن برنامه هستهای در ازای کاهش تحریمها نشان داده بود. اما دیگر چنین نیست.
اکنون کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، کشوری را اداره میکند که راههای متعددی برای بقا و حتی شکوفایی اقتصادی پیدا کرده است. در سالهای اخیر، پیونگیانگ برای دریافت پول، نیروهای نظامی خود را به خطوط مقدم جبهه روسیه اعزام کرده و ارتشی از نیروهای عملیاتی ایجاد کرده است که قادر به سرقت میلیاردها دلار رمزارز هستند.
کیم اخیرا پیشنهادهای ترامپ برای دیدار را رد کرد و گفته است آمریکا میتواند میان «همزیستی مسالمتآمیز یا رویارویی ابدی» با حکومت او یکی را انتخاب کند. یانگ ایل چول، ۳۱ ساله، که سال گذشته از کره شمالی فرار کرد، گفت شهروندان این کشور بر بقا تمرکز دارند؛ چرا که قطعی سوخت، گرسنگی و کمبود مزمن کود، برنج و برق را تجربه کردهاند.
او گفت مردم راههای ابتکاری برای مقابله با مشکلات پیدا کردهاند؛ از جمله استفاده از باتری خودرو برای تامین برق اضطراری هنگام خاموشیها. یانگ گفت: «فکر میکنم توانایی کره شمالیها برای مقابله با بحرانها بهترین در جهان است.»
روسیه در ابتدای راه تحریمهای جدی
تحریمهایی که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ علیه مسکو اعمال شد، پیشبینیهای جسورانهای درباره موفقیت آنها به دنبال داشت؛ از جمله پیشبینی جو بایدن، رئیسجمهور وقت آمریکا، که گفته بود اقتصاد روسیه نصف خواهد شد.
اما در عوض، تولید ناخالص داخلی روسیه در سال نخست تنها ۱.۴ درصد کاهش یافت و پس از آن بهبود پیدا کرد.
بیش از ۴ سال بعد، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، همچنان کنترل محکمی بر قدرت دارد و هیچ نشانهای از کاهش حملات به اوکراین نشان نمیدهد.
اجبار تغییرات در ونزوئلا
ونزوئلا و سوریه در نتیجه کارزار تحریمهای تحت رهبری آمریکا با مشکلات مالی عمیقی مواجه شدند. اما در نهایت، سرنگونی رهبران آنها به شرایطی استثنایی و استفاده از نیروی نظامی نیاز داشت.
مادورو پیش از دستگیری، ۷ سال در برابر تحریمهای اقتصادی مقاومت کرده بود. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، واشنگتن شبکهای از تحریمها را گسترش داد که هدف آن مجازات حکومت مادورو بود؛ حکومتی که به دستکاری انتخابات، فساد و نقض گسترده حقوق بشر متهم شده بود.
بیش از ۸ میلیون ونزوئلایی، معادل یکچهارم جمعیت این کشور، در دوران حکومت مادورو از کشور گریختند.
مقامهای واشنگتن و کاراکاس بهطور خصوصی میگویند لغو تحریمها و تشویق شرکتها به بازگشت، دشوار از آب درآمده است؛ مسئلهای که بهبود اقتصادی را به تاخیر انداخته و حفظ ثبات را برای دلسی رودریگس، جانشین مادورو، دشوارتر کرده است.
تحریمهای سوریه چه شد؟
در سوریه، آمریکا از سال ۱۹۷۹ اعمال تحریمها را آغاز کرد. این اقدامات شامل قرار دادن سوریه در فهرست کشورهای حامی تروریسم نیز بود؛ اقدامی که سرمایهگذاری مستقیم خارجی، تجارت جهانی و دسترسی به نظام مالی بینالمللی را محدود میکند.
تحریمهایی که در دوران حکومت اسد اعمال شده بود، با وجود روی کار آمدن یک دولت جدید و گرمتر شدن روابط با آمریکا و اروپا، بهسرعت لغو نشد.
لغو آنها نزدیک به ۲ سال تلاش دیپلماتیک به طول انجامید.
هفته گذشته، وزارت خارجه آمریکا نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم حذف کرد.
کد خبر 1066101
-
قالیباف: ایران آماده است …
-
واکنش ایران به تلاش غرب برای صدور قطعنامه علیه تهران در شورای حکام
-
هشدار ایران به این کشور | هرگونه مشارکت علیه ایران در تنگه هرمز به معنای مشارکت در جنگ است | اعتبار خود را فدای آمریکا نکنید
-
شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز یا هرگونه مذاکره با واشنگتن
-
هر وقت این رسانه از «منابع ناشناس ایرانی» سخن گفت؛ بدانید دروغ است | این خبرگزاری نزدیک به اسرائیل است!
-
ایران مصمم است جنگ را برای ماهها ادامه دهد | نگرانی دستگاههای اطلاعاتی آمریکا در جدیدترین ارزیابی بعد از ۶ ماه جنگ
-
جزئیات تازه از درآمدهای نفتی ایران | راه های ویژه فروش نفت ایران چیست؟
-
قاچاق عجیب سوخت روی ریل راهآهن ایران+ عکس | توقیف ۲ رام قطار با محموله ۱۰۰۰ میلیارد تومانی
-
نه ملوان و نه فجر؛ مقصد شوکه کننده برای علیرضا بیرانوند
-
یک پایگاه آمریکایی منهدم شد و از دست رفت | ناوگان ارتش به ۲۲۰۰ مایل دورتر از منطقه عملیات منتقل شد
-
این کشور اروپایی وارد جنگ با ایران می شود؟ | اصرار بر رویکرد مداخلهجویانه در تنگه هرمز
-
اردوغان تمام قد از کشور همراه آمریکا در حمله به ایران حمایت کرد
-
هواداران پرسپولیس تیم را به اورونوف نباید بفروشند! | فقط به یک دلیل سه امتیاز دربی را نگرفتیم
-
آموزش و پرورش: آموزش حضوری الزام است، انتخاب نیست | خانوادهها به ما اعتماد کنند | اگر شرایط کشور تغییر کند مدارس چه میشوند؟
-
واکنش فوری سپاه به خبر حمله آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای اصفهان
-
بمب خبری در اسرائیل؛ رسوایی رابطه نامشروع نتانیاهو و سکوتی که شکست
-
نه ملوان و نه فجر؛ مقصد شوکه کننده برای علیرضا بیرانوند
-
فوری؛ چندین نفتکش با اسکورت آمریکا آماده عبور از تنگه هرمز
-
پیشنهاد استقرار بمب اتمی آمریکا در این کشور | واکنش به یک پیشنهاد خطرناک و تبدیل شدن به خط مقدم نبرد
-
پرسپولیس من و تیمم را بخرد؛ اما باید خودم سرمربی اش شوم
-
ترامپ عصبانیتش از جنگ را اینگونه خالی کرد
-
پزشکیان با اسلحه در کنار رادان؛ تصویر متفاوت از رئیسجمهور در مراسم افتتاحیه دبیرستان پلیس
-
قاچاق عجیب سوخت روی ریل راهآهن ایران+ عکس | توقیف ۲ رام قطار با محموله ۱۰۰۰ میلیارد تومانی
-
این کشور اروپایی وارد جنگ با ایران می شود؟ | اصرار بر رویکرد مداخلهجویانه در تنگه هرمز
-
یادداشت | نبرد تابآوری نفتی: هرکس زودتر رها کند، بازنده است
-
ترامپ برای فشار بر ایران باید چین را هدف بگیرد؛ اما بهای آن را نمیپردازد
-
والاستریت ژورنال: جنگ ایران طولانیتر و پرهزینهتر از تصور ترامپ شد