برنامه «تیتر یک» امروز را با سناریوهای سیاسی و تجاری سفر احتمالی دونالد ترامپ به چین آغاز میکنیم؛ سفری که تنگه هرمز، تایوان و آینده روابط اقتصادی پکن و واشنگتن را به محور اصلی تحولات تبدیل کرده است.
در ادامه، به سراغ گزارشی از وضعیت بهرهوری اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۳ میرویم؛ اینکه چه بخشی از رشد اقتصادی از مسیر بهرهوری حاصل شده و چرا این شاخص همچنان با ابهام و نوسان روبهروست. سپس وضعیت دشوار خانهدار شدن در ایران را با شاخصهای جهانی مقایسه میکنیم و عملکرد بازار سرمایه در روزهای جنگ و آتشبس را بررسی خواهیم کرد.
اظهارات پسکوف درباره سفر پوتین به چین/ پایان جنگ روسیه و اوکراین نزدیک است؟
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین از نهایی شدن مقدمات سفر پوتین به چین خبر داد.
از بازار خودرو و نقش واردات در تنظیم بازار میگوییم، رشد خیرهکننده سهام یک شرکت تکنولوژی آمریکایی در عصر هوش مصنوعی را تحلیل میکنیم و در پایان، به تغییر لحن و رفتار ولادیمیر پوتین در مراسم روز پیروزی روسیه میپردازیم؛ نشانهای از فشار جنگ بر کرملین و آینده جنگ اوکراین.
گزارش بهرهوری اقتصاد در ۱۴۰۳
رشد اقتصادی تنها به افزایش سرمایهگذاری یا افزایش تعداد شاغلان وابسته نیست؛ بخشی از آن به این پرسش اساسی برمیگردد که اقتصاد تا چه اندازه میتواند از منابع موجود خود بهتر استفاده کند. «بهرهوری» دقیقا در همین نقطه معنا پیدا میکند؛ شاخصی که نشان میدهد نیروی کار و سرمایه با چه کارایی و در چه شرایطی به تولید بیشتر منجر میشوند. در اقتصادی مانند ایران که با محدودیتهای سرمایهگذاری، نااطمینانیهای سیاستی و شوکهای بیرونی مواجه است، نقش بهرهوری در توضیح نوسانات رشد اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آمارهای تازه منتشر شده از سوی سازمان ملی بهرهوری درباره عملکرد اقتصاد در سال ۱۴۰۳ نیز بار دیگر این موضوع را برجسته کرده است. بر اساس این آمار، بخش قابل توجهی از رشد اقتصادی سال گذشته نه از مسیر افزایش نیروی کار یا سرمایه، بلکه از کانال بهرهوری حاصل شده است؛ موضوعی که در نگاه اول میتواند نشانهای مثبت تلقی شود، اما بررسی روندهای چند سال اخیر تصویر پیچیدهتری را نشان میدهد. دادهها حکایت از آن دارند که رشد بهرهوری در اقتصاد ایران پس از یک جهش مقطعی، دوباره در مسیر نزولی قرار گرفته و چشمانداز آن برای سالهای پیش رو نیز با ابهامهایی جدی همراه است.
در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که بهرهوری دقیقا چگونه تعریف و محاسبه میشود، چه عواملی بر آن اثر میگذارند و چرا روند آن در اقتصاد ایران طی سالهای اخیر دچار نوسان شده است. بررسی این پرسشها میتواند تصویر دقیقتری از سهم واقعی بهرهوری در رشد اقتصادی و چشمانداز آن در سالهای آینده ارائه دهد.
مقایسه مدت زمان خانهدار شدن در ایران و جهان
خانهدار شدن در ایران چقدر سختتر از بقیه دنیاست؟ بررسی دادههای جهانی نشان میدهد پاسخ این سؤال، حداقل از منظر شاخصهای بینالمللی، مثبت است. وبسایت «نامبیو» که یکی از بزرگترین پایگاههای داده درباره هزینه زندگی و کیفیت زندگی در جهان محسوب میشود، ایران را از نظر دسترسی به مسکن در میان کشورهای با شرایط دشوار قرار داده است. بر اساس شاخص «نسبت قیمت مسکن به درآمد»، یک خانوار ایرانی باید معادل ۱۷ سال درآمد خود را برای خرید یک خانه استاندارد کنار بگذارد؛ رقمی که ایران را در رتبه ۸۹ از میان ۱۱۲ کشور قرار میدهد. در مقابل، کشورهایی مثل عمان و آمریکا با شاخصهایی زیر ۴، شرایط بسیار آسانتری دارند. اما فشار فقط به قیمت خرید محدود نمیشود؛ شاخص «نسبت اقساط وام به درآمد» هم نشان میدهد ایران یکی از سنگینترین فشارهای مالی مسکن را تجربه میکند. در این شاخص، ایران با عدد ۳۷۰ درصد در رتبه ۱۰۵ قرار گرفته؛ یعنی حتی با فرض دریافت وام کامل، هزینه بازپرداخت همچنان فراتر از توان بسیاری از خانوارهاست.
عملکرد بازار سرمایه در دوران جنگ و آتشبس
در ۶۰ روز گذشته و همزمان با تشدید تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا، بازار سرمایه ایران یکی از پرریسکترین دورههای خود را تجربه کرد؛ اما برخلاف انتظار، بخشهایی از این بازار نهتنها متوقف نشدند، بلکه به محلی برای جذب نقدینگی و ادامه تامین مالی اقتصاد تبدیل شدند. در این میان، صندوقهای درآمد ثابت نقش مهمی در مدیریت سرمایهها ایفا کردند و با بازگشایی سریعتر نسبت به دورههای قبلی بحران، دوباره وارد مسیر ورود پول شدند. ارزش دارایی این صندوقها به حدود ۱۵۰۰ همت رسید و صندوقهای طلا و نقره نیز با استقبال گسترده سرمایهگذاران، به پناهگاه امن داراییها تبدیل شدند.
از سوی دیگر، بورس کالا با ثبت بیش از ۶۹۰ همت معامله همچنان فعال ماند و بازار تامین مالی نیز از طریق انتشار اوراق و تامین مالی جمعی، جریان نقدینگی را حفظ کرد. این آمارها نشان میدهد بازار سرمایه در شرایط بحرانی فقط یک محل معامله سهام نیست؛ بلکه میتواند به یکی از ابزارهای اصلی ثبات اقتصادی و مدیریت شوک تبدیل شود. موضوعی که اهمیت توسعه ابزارهای مالی و تعمیق بازار سرمایه را بیش از گذشته آشکار میکند.
چشم امید خودرو به واردات
یکی از مباحثی که این روزها پیرامون بازار خودرو مورد توجه قرار گرفته، مسئله واردات خودرو در شرایط فعلی است.
سؤال اصلی هم اینجاست که آیا واردات خودرو میتواند در وضعیت فعلی ادامه پیدا کند یا نه؟
اما قبل از پاسخ به این سؤال، باید به یک نکته مهم توجه کرد؛آیا تأثیر واردات فقط محدود به خریداران متمول خودروهای وارداتی میشود، یا مسئله واردات، بازاری را تحت تأثیر قرار میدهد که حتی خریداران خودروهای داخلی هم بخشی از آن هستند؟
تجارت، تنگه هرمز و تایوان؛ سه محور مهم سفر ترامپ به چین
تنشهای خاورمیانه حالا فقط یک بحران منطقهای نیست؛ بلکه مستقیماً روی معادلات اقتصادی و سیاسی دنیا اثر گذاشته. همزمان با بالا گرفتن نگرانیها درباره تنگه هرمز و بازار انرژی، سفر احتمالی دونالد ترامپ به چین به یکی از مهمترین اتفاقات سیاسی روز تبدیل شده؛ سفری که گفته میشود محور اصلی آن «تنگه هرمز، تایوان و تجارت» خواهد بود
در برنامه «تیتر یک» گفتگویی با فرشاد عادل دبیر اندیشکده ایران و چین انجام دادیم و به بررسی ابعاد تجاری و سیاسی این سفر پرداختیم
سایه ایران بر دیدار ترامپ با شی جینپینگ در پکن
سفر قریبالوقوع دونالد ترامپ به چین در یکی از حساسترین مقاطع تنش میان تهران و واشنگتن انجام میشود؛ زمانی که آتشبس شکننده میان دو طرف همچنان برقرار است و تنگه هرمز به یکی از پرتنشترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آیا پکن صرفاً نقش یک ناظر محتاط را ایفا خواهد کرد یا به بازیگری فعالتر در مدیریت بحران ایران و آمریکا تبدیل میشود؟
چین از یکسو بزرگترین خریدار نفت ایران و بازیگری کلیدی در اقتصاد خلیج فارس است و از سوی دیگر، نمیخواهد روابط پیچیده خود با آمریکا و کشورهای عربی را به خطر بیندازد. همین وضعیت، پکن را در موقعیتی کاملاً متوازن اما حساس قرار داده است.
در این میان، تنگه هرمز به نقطه اتصال اصلی همه این معادلات تبدیل شده؛ جایی که ایران، آمریکا و چین هر یک با منطق متفاوتی در حال مدیریت بحران هستند. نتیجه این رقابت، نه صلح کامل است و نه جنگ فراگیر؛ بلکه وضعیتی از تعلیق شکننده و فرسایشی است.
رشد نجومی سهام یک شرکت تکنولوژی آمریکایی
شرکتی که بسیاری فقط اسمش را روی فلشمموری و کارت حافظه دیده بودند، حالا ارزشی بیشتر از سه برابر کل بورس ایران دارد. «سندیسک»؛ یکی از قدیمیترین شرکتهای صنعت حافظه، در یک سال گذشته به یکی از عجیبترین ستارههای والاستریت تبدیل شده و ارزش بازارش به حدود ۲۳۰ میلیارد دلار رسیده است. حتی عجیبتر اینکه سهام این شرکت رشدی فراتر از ۳۶۰۰ درصد را تجربه کرده؛ اتفاقی که نشان میدهد تب هوش مصنوعی فقط به سازندگان تراشه محدود نمانده است.
سالها تصور میشد شرکتهای حافظه وارد دورهای کمرونق شدهاند؛ رقابت بالا رفته بود و حاشیه سود کاهش یافته بود. اما انقلاب AI همهچیز را تغییر داد. مدلهای هوش مصنوعی علاوه بر پردازنده، به حجم عظیمی از حافظه و ذخیرهسازی نیاز دارند؛ از دیتاسنترها گرفته تا پردازش میلیاردها داده و تصویر. حالا بازار فهمیده حافظه دیگر یک قطعه جانبی نیست، بلکه بخشی حیاتی از زیرساخت عصر AI است. شاید این یکی از مهمترین نشانههای اقتصاد جدید باشد؛ دورانی که حتی حافظه هم به طلای دیجیتال تبدیل شده است.
تغییر رفتار پوتین در مراسم سالگرد پیروزی روسیه
مراسم موسوم به رژه «روز پیروزی» در میدان سرخ مسکو از زمان جنگ دوم جهانی تا امروز همهساله برگزار میگردد و بهنوعی میتوان گفت مهمترین مناسک دولتی کشور روسیه بهشمار میرود. مناسبت این مراسم پیروزی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بر آلمان نازی در سال ۱۹۴۵ است؛ پیروزی که کمتر از چهار سال طول کشید.
امروز اما بیشتر از چهار سال است که ارتش روسیه در تصرف کامل چهار استان شرقی کشور اوکراین ناکام مانده است و در ازای تلفات بسیار قابلتوجه پیشروی کندی دارد. تحلیلگران حتی در خود روسیه گاهی به مقایسه این دو با یکدیگر میپردازند. فشار بر اقتصاد و ارتش روسیه به جایی رسیده است که مسکو برای برگزاری این مراسم بسیار بااهمیت و نمادین ناچار به درخواست آتشبسی موقت با اوکراین شد.
پوتین در مراسم سخنرانی این رژه برای نخستین بار آشکارا به این موضوع اشاره کرد که جنگ روسیه اوکراین سرانجام میتواند پایان یابد و از امکان دیدار مستقیم با زلنسکی گفت؛ یعنی همان سیاستمداری که هنگام آغاز جنگ حتی موقعیت سیاسی او را بهعنوان رئیسجمهور اوکراین به رسمیت نمیشناخت. در این برنامه به دلایل وضعیت کنونی پرداخته میشود.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.