روزنامه وال استریت ژورنال اخیرا در گزارش تحقیقی خود از وجود یک پایگاه نظامی مخفی اسرائیل در خاک عراق پرده برداشت. بر اساس این گزارش، اسرائیل این پایگاه را به طور مشخص برای پشتیبانی لجستیکی از عملیات هوایی علیه ایران و استقرار تیمهای جستجو و نجات در خلال جنگ رمضان احداث کرده بود تا در صورت سرنگونی خلبانانش در عمق خاک ایران، بتواند بلافاصله وارد عمل شود.
اما آنچه این ماجرا را از یک عملیات نظامی صرف فراتر میبرد، ابعاد سیاسی، حقوقی و امنیتی آن است؛ از نقض فاحش حاکمیت عراق گرفته تا همدستی ضمنی آمریکا، و از پنهانکاری عملیاتی تا خشونتی که برای محافظت از این پایگاه سری به کار گرفته شد.
پایگاهی در دل صحرا، دور از چشمها
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال و تصاویر ماهوارهای که متعاقب آن منتشر شد، این پایگاه در منطقهای دورافتاده در صحرای غربی عراق، حدود ۱۸۰ کیلومتری جنوب غربی شهر نجف و در نزدیکی مرز عربستان سعودی واقع شده بود. موقعیت دقیق آن در بستر یک دریاچه خشک در منطقه «وادی حمیر» قرار داشت؛ جایی که یک باند فرود موقت به طول تقریبی ۱.۶ کیلومتر و استحکامات خاکی در آن ساخته شده بود. نکته قابل تأمل اینکه یک باند خاکی روی بستر دریاچه خشک، بهراحتی ساخته میشود اما بهسختی قابل ردیابی است. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که این پایگاه از حدود ۲۰ مارس، یعنی تنها ۲۰ روز پس از آغاز جنگ، به دلیل بارشهای شدید باران در منطقه عملاً غیرقابل استفاده شده بود.
نخستین تصاویر ماهوارهای از باند فرودگاه پایگاه اسرائیل در منطقه وادی حمیر در خاک عراق
ضرب شست چوپان عراقی به صهیونیستها
شاید جذابترین بخش این ماجرا، نحوه افشای آن باشد. در اوایل مارس 2026، یک چوپان بومی عراقی متوجه فعالیتهای نظامی غیرعادی در آن منطقه دورافتاده شد؛ بهویژه پروازهای غیرعادی هلیکوپترها که در آن صحرای خالی از سکنه، به شدت مشکوک به نظر میرسید. او موضوع را به مقامات محلی گزارش داد.
وقتی نیروهای عراقی برای بررسی به منطقه اعزام شدند، با واکنشی مرگبار روبرو شدند. اسرائیل که حفظ محرمانگی این پایگاه برایش حیاتی بود، دست به حمله هوایی علیه نیروهای عراقی زد که عازم منطقه شده بودند. در این حمله، یک نظامی عراقی کشته و دو تن دیگر زخمی شدند.
نکته جالب توجه، نحوه واجهه دولت عراق با این ماجراست. مقامات عراقی در گام نخست که از هویت مهاجمان بیاطلاع بودند، حمله به نیروهای خود را به آمریکا نسبت دادند و از آن به عنوان «عملیاتی بیپروا» یاد کردند. در آن مقطع، یک مقام ارشد امنیتی عراق تأیید کرد که «به نظر میرسد نیروی خاصی روی زمین مستقر بوده و توان عملیاتی فراتر از واحدهای ما داشته است.» این اظهارات نشان میدهد که عراق از وجود یک نیروی بیگانه آگاه شده بود، اما هنوز از ماهیت و هویت این نیرو اطلاع دقیقی نداشت.
با این حال، تحقیقات بعدی و جمعآوری اطلاعات، پرده از حقیقت برداشت و بر همین اساس بود که عراق در اواخر مارس 2026 شکایتی رسمی علیه رژیم صهیونیستی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارائه کرد. به عبارت دیگر، دولت عراق تا پیش از گزارش چوپان عراقی و درگیریهای متعاقب آن، از وجود این پایگاه اسرائیلی در خاک خود کاملاً بیاطلاع بود، اما در جریان همین وقایع و قبل از گزارش وال استریت ژورنال، به هویت اسرائیلی این پایگاه پی برد.
پشتیبانی عملیاتی آمریکا از پایگاه اسرائیل در خاک عراق
وال استریت ژورنال در این گزارش خود به نقل از مقامات آمریکایی اذعان داشته که واشنگتن از ساخت این پایگاه «اطلاع قبلی» داشته و این کار با هماهنگی آمریکا انجام شده است.
همین نکته، کلید حل معمای تأخیر در افشای این پایگاه سری است. منطقه بیابانی غرب عراق، یک «بستر عملیاتی شناختهشده» برای نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا به شمار میرود. تحلیلگران تصاویر ماهوارهای با دیدن یک باند موقت در آن منطقه، در وهله اول آن را به حساب آمریکاییها میگذاشتند، نه اسرائیل. اما این گزارش وال استریت ژورنال بود که با افشاگری در مورد ماهیت پشت پرده این پایگاه، پرده از فعالیت های مخفی موساد در خاک عراق آن هم در روزهای اوج جنگ رمضان برداشت.
حالا و پس از افشای این گزارش، پارلمان عراق، وزرای دفاع و کشور را برای تحقیق و پاسخگویی درباره اینکه «چطور یک پایگاه خارجی معاند در خاک عراق ساخته شده و کسی خبر نداشته» احضار کرده است.
جمع بندی
داستان پایگاه مخفی اسرائیل در عراق، صرفاً یک ماجرای نظامی نیست، بلکه ویترینی از نظم امنیتی تحمیلی بر غرب آسیاست. این ماجرا نشان میدهد که رژیم اسرائیل برای تأمین اهداف راهبردی خود، کوچکترین احترامی برای حاکمیت ملی کشورهای منطقه قائل نیست و تا آنجا پیش میرود که برای محافظت از عملیات مخفیانهاش علیه یک کشور ثالث، نظامیان یک کشور دیگر را به خاک و خون میکشد.
اما شاید نگرانکنندهتر، نقش آمریکا در این سناریو باشد. واشنگتن، به عنوان متحد رسمی عراق و متحد عراق در عملیات به اصطلاح مبارزه با تروریسم، نه تنها از این نقض حاکمیت آشکار جلوگیری نکرده، بلکه بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، خود از ابتدا در جریان و هماهنگکننده این اقدام بوده است. این یعنی حاکمیت عراق، همزمان در اتاقهای عملیات تلآویو و واشنگتن قربانی شده است؛ یکی با اجرای عملیات و دیگری با تأمین پوشش اطلاعاتی و سیاسی آن.
ماجرای این پایگاه مخفی، بار دیگر ثابت کرد که در معادلات قدرتهای فرامنطقهای و متحدانشان، حاکمیت کشورهای منطقه چیزی بیش از یک مفهوم بی معنا نیست و امنیت، صرفاً در سایه بازدارندگی بومی معنا پیدا میکند، نه اعتماد به متحدانی که خود طراح نقض حاکمیت کشوری میشوند که با آن برای مبارزه با تروریسم دست به دامن تشکیل نیروی موسوم به ائتلاف بینالمللی زدهاند.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.